Een doorligplek (ook wel decubitus genoemd) is een plek op of onder de huid die afsterft of afgestorven is, doordat de doorbloeding van de huid verstoord is. Hoe kun je zo’n doorligplek voorkomen?

Vertaald door: Tiety Bouma

Als je lange tijd in één houding zit of ligt, kunnen zich drukzweren ontwikkelen. Dit kan al in 20 minuten gebeurd zijn. Het kost vaak maanden voor een doorligplek hersteld is. Ze veroorzaken pijn en ongerustheid. Vaak heeft iemand zelf niet in de gaten dat hij doorligplekken heeft. Doorliggen wordt ook wel decubitus genoemd. Je kunt deze ontstekingen ook op andere manieren krijgen.

Wie overkomt het?

• Mensen die niet kunnen bewegen of niet van houding kunnen veranderen
• Rolstoelgebruikers
• Mensen die veel in bed liggen
• Mensen die incontinent zijn en daardoor blootstaan aan vocht
• Mensen met minder gevoel op plaatsen waar gewicht op drukt, zoals de heupen, billen, hielen en ellebogen.
• Mensen die een schub hebben, omdat ze tijdens die periode vaak minder bewegen en dus een groter risico lopen op doorliggen

Hoe ontstaan doorligplekken?

Ze worden veroorzaakt door:
• constante druk op het lichaam op één plek door langdurig zitten of liggen
• Schuiven, doordat iemand steeds naar beneden glijdt en opgetrokken wordt in bed of in de rolstoel
• wrijving

Meestal ontstaat het op plekken waar botten uitsteken, zoals de hielen, heupen en de zitbeenderen in de billen. Door druk en schuiven pletten de kleine bloedvaten in de huid, waardoor de bloedtoevoer naar de cellen wordt verstoord. Als de druk niet wordt opgeheven, zullen de cellen uiteindelijk afsterven.

Hoe weet je of je een doorligplek hebt?

Mensen met een lichte huid hebben in het begin rode plekken. Mensen met een donkere huid hebben paarse of blauwige verkleuringen. De plek kan ook droog, schilferig of grauw worden. Als de plek niet wordt behandeld, kunnen er grote zweren ontstaan. Soms vallen er gaten in de huid die geïnfecteerd kunnen raken en die zelfs levensbedreigend kunnen worden. Daarom is het zo belangrijk om koste wat kost doorligplekken te voorkomen. Als je vermoedt dat je er een hebt, neem dan onmiddellijk contact op met je huisarts of MS-verpleegkundige.

Hoe voorkom je doorligplekken?

  • Beweeg zoveel mogelijk. Zelfs een kleine verandering in de houding is al goed. Kun je niet meer zelfstandig bewegen, vraag dan aan je verzorging om je in een andere houding te leggen.
  • De huid moet schoon en droog zijn. Gebruik geen grote hoeveelheden crème of talkpoeder. MS-gerelateerde aandoeningen, zoals blaasontsteking en longontsteking, kunnen de eetlust verminderen, evenals de mobiliteit. Ook veroorzaken ze dat je gaat zweten van de koorts, wat de kans op doorliggen vergroot.
  • Als je tot de risicogroep hoort, controleer dan je huid regelmatig op rode plekken en verandering van de huid. Als je dat zelf niet kunt, laat het dan door iemand anders doen. Het beste is om twee keer per dag te controleren. Je MS-verpleegkundige kan je leren hoe het moet.
  • Gezonde voeding en voldoende drinken helpen de huid gezond te houden.
    Zorg dat je kleren niet strak zitten en geen harde zomen, ritsen en knopen hebben, want dat veroorzaakt druk op de huid.
  • Draag goed passende schoenen en trek ze goed aan.

Maak het jezelf gemakkelijk

Door spasticiteit kunnen de benen stijf tegen elkaar gaan zitten. Hierdoor ontstaan drukplekken. Je kunt daar verschillende dingen tegen doen. Je kunt je ledematen ondersteunen en in een andere positie leggen met behulp van kussens en fiber gevulde rollen en je kunt spalken gebruiken. Vraag je fysiotherapeut of iemand uit je revalidatie team wat voor jou het beste is.

Fysiotherapie kan ook helpen om de spieren te ontspannen en te rekken. Als je op bed ligt, ga dan niet op je zij liggen. Je voorkomt daarmee dat je heupen doorliggen. Het is beter om op de zachtere delen van je lichaam te liggen, gestabiliseerd en ondersteund door kussens.

Wat te doen bij een doorligplek?

Als je een plek hebt, zul je hulp nodig hebben bij het schoonhouden en verbinden van de wond. De verpleging of je huisarts kunnen voordoen hoe dat moet. Er zijn allerlei hulpmiddelen op de markt om doorliggen te voorkomen, zoals speciale drukverlagende matrassen, hoezen, apparaten en kussens. Of ze echt helpen is de vraag, want er bestaan geen voorschriften voor de kwaliteit van deze spullen en dus ook geen tests die bewijzen of iets helpt. Win daarom advies in bij een speciale wondverpleegkundige als je denkt dat zoiets kan helpen.

Waar vind je informatie

Meestal zul je eerst bij je MS-verpleegkundige of je huisarts terecht komen. Die kunnen je weer verwijzen naar een fysiotherapeut en een wondverpleegkundige.

Op de site www.decubitusbehandeling.nl/ vind je veel informatie, adviezen en tips het voorkomen van decubitus.

Op de Belgische site www.gezondheid.be vind je uitgebreide informatie en tips over doorliggen en het voorkomen daarvan.

Bron: MSmatters 99, pagina 28 en 29, september/oktober 2011. Herzien in 2019

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *