Een van de eerste symptomen van MS blijkt vaak een probleem te zijn met het gezichtsvermogen. Dit kan zich uiten in de vorm van het tijdelijk verlies van het gezichtsvermogen of in dubbelzien. Problemen met het gezichtsvermogen, herstellen goed bij de meeste mensen met MS. Maar bij sommige mensen is het probleem blijvend van aard.

Door: Debbie Reeves*

Wat is neuritis optica?

Neuritis optica is de medische term om een ontsteking aan de oogzenuw te omschrijven. De nervus opticus is de zenuw van het gezichtsvermogen, de baan die de boodschappen vervoert van het oog naar de hersenen. Er is een verband tussen oogzenuwontsteking en MS, maar niet iedereen, die een oogzenuwontsteking heeft, ontwikkelt MS.

Een arts zou neuritis optica kunnen omschrijven als subacuut. Hij beschrijft daarmee dat de aandoening zich in een paar dagen ontwikkelt. Maar soms ontwikkelen deze symptomen zich zelfs binnen een paar uur of heeft iemand ’s ochtends bij het opstaan opeens last van een aangetast gezichtvermogen.

Symptomen neigen ertoe om in een paar dagen te ontstaan.

Neuritis optica komt bij mensen met MS meestal maar in één oog voor, maar het kan de ogen ook tegelijkertijd of beide oogzenuwen na elkaar aantasten. De meeste mensen met neuritis optica zeggen dat het pijnlijk is als ze hun ogen bewegen, maar dat de pijn hen niet uit de slaap houdt. Let wel, als de pijn erger is dan dit, dan is er misschien een iets anders aan de hand en is verder onderzoek nodig.

De pijn duurt zelden langer dan een paar dagen. De mate van pijn kan voor iedereen verschillend zijn. Ongeveer tien procent van de mensen zegt dat ze geen pijn hebben. De mate van gezichtsverlies kan ook wisselen bij neuritis optica. Het kan variëren van wazig zien tot geen licht waarnemen in één of beide ogen. Er kan ook gezichtsveldverlies zijn, met mogelijk een waas of een leegte in het midden van het gezichtsveld. Het kleuren zien is meestal ook aangetast. Kleuren worden beschreven als donkerder of vervaagd. Sommige mensen hebben last van lichtflitsen – phosphenes genaamd – als ze hun ogen bewegen.

Artsen zullen meestal de diagnose neuritis optica stellen door navraag te doen naar iemands ziektegeschiedenis en door de typische kenmerken te observeren.

Een aantal andere oogaandoeningen kunnen lijken op neuritis optica. Als symptomen niet specifiek zijn moet er nader onderzoek worden gedaan. Tekenen die kunnen wijzen op een andere oorzaak voor de vermindering van het gezichtsvermogen zijn bijvoorbeeld heftige pijn die de oogbeweging beperkt of iemand uit zijn slaap houdt, het absoluut geen pijn hebben, ernstig gezichtsverlies in beide ogen of wanneer het gezichtsvermogen na drie tot vier weken niet uit zichzelf verbeterd.

Als er problemen met je gezichtsvermogen ontstaan, zoals het verlies er van of dubbel zien, vraag dan om een verwijzing naar een oogarts of neuroloog. Zoek advies over wat de oorzaak er van kan zijn en wat er aan zou kunnen worden gedaan.

Herstel

Het is van belang om te weten dat de meeste mensen goed herstellen van een oogzenuwontsteking. In een belangrijk klinische onderzoek naar neuritis optica – het Neuritis Optica Behandel Onderzoek (1998) – vertoonde 79 procent van de mensen binnen drie weken verbetering en 93 procent begon binnen vijf weken te herstellen. Verdere verbetering van het gezichtsvermogen kan tot een jaar na het begin van de klachten doorgaan. Bij 95 procent van de mensen herstelt het gezichtsvermogen weer tot bijna normaal .

Als je het verloop van neuritis optica volgt, dan zie je dat het zich heel vaak vanzelf weer herstelt. Dit wordt in medische boeken spontane genezing genoemd. Het begin van het herstel kan snel gaan, waarschijnlijk omdat het samenhangt met het minder worden van de ontsteking aan de oogzenuw. Het herstel van de myelineschacht rond de oogzenuw kan ook verantwoordelijk zijn voor het herstel van het gezichtsvermogen na een neuritis optica.

Het verbeteren van het zien van kleuren kan langzamer gaan dan het herstel van het scherp zien. Het komt regelmatig voor dat mensen merken dat hun gezichtsvermogen in het aangedane oog – of ogen – niet meer is wat het voorheen was. Dat is dan te merken aan kleine dingen zoals het herkennen van kleuren of kleurcontrasten, diepte zien of verlies van scherpte, ook al zegt een test dat het gezichtsvermogen nog binnen de normale grenzen is.

De meeste mensen herstellen goed van een oogzenuwontsteking.

Na een neuritis optica kan het gezichtsvermogen gedurende de dag wisselen, bijvoorbeeld ’s ochtends anders dan ’s avonds of het kan de ene dag beter zijn dan de andere. Iemand kan last hebben van oogdruk of een afnemend gezichtsvermogen. Ook warmte of inspanning kan het gezichtsvermogen tijdelijk verminderen. Dit laatste komt veel voor bij mensen met MS en wordt het Uhthoff’s fenomeen genoemd. In de tijd van vóór de MRI scan was het een nuttige aanwijzing om MS te helpen diagnosticeren. Ook blijkt 28 procent van de mensen die last heeft van neuritis optica binnen vijf jaar opnieuw last van dit symptoom te hebben.

Behandeling

Voor de behandeling van een oogzenuwontsteking worden soms steroïden gebruikt. Klinische proeven hebben bewezen dat steroïden het herstel van het gezichtsvermogen kunnen versnellen, maar deze proeven geven niets over het herstel van het gezichtsvermogen op de lange termijn.

De beslissing om al dan niet steroïden te gebruiken zal door de arts samen met de persoon met MS worden genomen. In een typisch geval van neuritis optica is een afwachtende benadering redelijk. Voor sommige mensen is een sneller herstel van het gezichtsvermogen gewenst, vooral als beide ogen zijn aangetast. Steroïden kunnen of via tabletten of via een infuus worden gegeven.

Als het herstel van een oogzenuwontsteking niet goed is, is er op dit moment geen andere behandeling voorhanden. Slecht zien veroorzaakt door neuritis optica kan niet worden verholpen met brillenglazen of oogoefeningen.

Toekomstige therapieën om het gezichtsvermogen te verbeteren kunnen behandelingen zijn ter bescherming van de oogzenuw of misschien zelfs oogzenuwtransplantatie. Maar deze behandelingen verkeren nog in een experimenteel stadium en worden bij mensen nog niet uitgeprobeerd.

Problemen met oogbewegingen

Bij MS kunnen laesies de zenuwbanen, die de oogbeweging controleren, beschadigen. Voor sommige mensen kan dit leiden tot een gebrek aan coördinatie tussen de beide ogen. Net als bij andere MS problemen kan de hinder hiervan van nauwelijks merkbaar tot heel duidelijk aanwezig zijn.

Mensen met MS kunnen problemen ervaren als zij hun ogen bijvoorbeeld snel van de ene naar de andere kant bewegen of als ze proberen de baan van een bewegend voorwerp te volgen. Sommige mensen kunnen onwillekeurige oogbewegingen ervaren. De meer algemene problemen met oogbewegingen bij MS zijn diplopia en nystagmus.

Diplopia (dubbelzien)

Als de ogen niet perfect gelijk bewegen, kan men klagen over diplopia of dubbelzien. Voor sommigen kan dit het eerste symptoom van MS zijn. Anderen kunnen diplopia ondervinden als ze al een poos MS hebben. Soms kan het ook samengaan met misselijkheid, duizeligheid en gebrek aan coördinatie.

Zo kunnen twee beelden naast elkaar of boven elkaar te zien zijn. Soms kan een van de beelden op en neer gaan. Het dubbelzien komt voor zowel bij het recht vooruit kijken alsmede wanneer er in een bepaalde richting wordt gekeken. Soms helpt het bedekken van één oog om een van de twee beelden te blokkeren. Soms kunnen speciale prisma’s in de brillenglazen worden aangebracht om beelden in één beeld op te stellen. Diplopia, dubbelzien, herstelt gewoonlijk binnen een paar weken vanzelf. Net als bij neuritis optica kunnen steroïden het herstel helpen versnellen.

Nystagmus

Nystagmus verwijst naar het herhaaldelijk onvrijwillig heen en weer bewegen van de ogen. Dit verschijnsel kan bij een reeks aandoeningen, inclusief MS, voorkomen. De oogbewegingen kunnen grof of fijn zijn. De ogen kunnen van de ene kant naar de andere gaan, ronddraaien of op en neer gaan.

Bij MS merken mensen die nystagmus hebben over het algemeen niet dat ze hier last van hebben. Het is wel iets waar artsen op letten bij het testen van de oogbewegingen. Soms heeft iemand met MS last van oscillopsia. Dat is een gevoel alsof de wereld ronddraait als de ogen heen en weer bewegen. Dit kan behoorlijk veel problemen geven met het zien. Het gezichtsvermogen kan afhankelijk van de tijd van de dag of de omstandigheden wisselen. Sommige mensen merken bijvoorbeeld dat hun gezichtsvermogen slechter wordt als ze gestrest zijn of moe of in een vreemde omgeving.

Oscillopsia behandelen

Soms kunnen mensen met oscillopsia baat hebben bij een behandeling met gabapentin, baclofen of clonazepam. Over het geheel genomen zijn medicijnen niet erg effectief bij de behandeling van nystagmus. Er zijn echter wel dingen die kunnen helpen. Computers kunnen bijvoorbeeld worden aangepast zodat er makkelijker op te kijken is, alhoewel sommige mensen niet lang achter elkaar op en beeldscherm kunnen kijken. Hulpmiddelen als een vergrootglas kunnen ook helpen. Gedetailleerde informatie over nystagmus is te lezen op de site van het Oogfonds en je kunt ook contact opnemen met anderen die last hebben van nystagmus, zoals bijvoorbeeld via het forum van MSweb.

Lees ook meer op de website van Oogartsen.nl

* Dit artikel is afkomstig uit MS Matters, het tijdschrift van de Engelse MS Society en vertaald door Els Mons, medewerkster van MSweb.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *