Uit MRI scans blijkt dat PML-gerelateerde afwijkingen als bijwerking van natalizumab (Tysabri) zich vaak op één specifieke plek ontwikkelen (in de voorhoofdskwab van de grote hersenen) en al zichtbaar zijn voordat de MS-patiënten klinische verschijnselen hebben.

Door extra goed op deze specifieke laesies te letten, kan er al vroeg worden begonnen met de behandeling. Hierdoor heeft de patiënt een grotere kans om met zo min mogelijk restverschijnselen van de PML te herstellen.

Natalizumab (Tysabri) is een middel voor de behandeling van multiple sclerose (MS) dat eenmaal per maand via een infuus wordt toegediend. In enkele gevallen kan bij gebruik van dit middel een zeer ernstige hersenaandoening als bijwerking optreden. Als de complicatie vroeg wordt ontdekt, is de kans op herstel met zo min mogelijk restverschijnselen het grootst. In nauwe samenwerking met vijf andere Nederlandse ziekenhuizen ontwikkelden onderzoekers van VUmc een methode om de complicatie vroegtijdig te ontdekken.

Progressieve multifocale leuko-encefalopathie (PML) is een zeldzame progressief verlopende aandoening van het centrale zenuwstelsel die ernstige invaliditeit tot gevolg kan hebben. PML wordt veroorzaakt door het zogenaamde JC-virus. Dit virus komt bij 55% van de gezonde volwassenen voor, maar dan in een niet-actieve vorm. Het gebruik van middelen die het afweersysteem onderdrukken, zoals natalizumab en rituximab bij MS, kan het virus activeren.

Het vroeg ontdekken van PML is noodzakelijk om de patiënt de gunstigste prognose te kunnen geven. De onderzoekers bestudeerden de MRI-scans van 18 MS-patiënten die PML ontwikkelden tijdens de behandeling met natalizumab. Er werd in het bijzonder gekeken naar MRI-scans die gemaakt werden vlak voor er klinische verschijnselen van PML optraden.

Hieruit blijkt dat PML-gerelateerde afwijkingen als bijwerking van natalizumab zich vaak op één specifieke plek ontwikkelen (in de voorhoofdskwab van de grote hersenen) en al zichtbaar zijn voordat de MS-patiënten klinische verschijnselen hebben. Deze laesies beschadigen zowel weefsel van de buitenste laag van de hersenen (de grijze stof) als het hersenweefsel van de witte stof vlak daaronder.

Bij veel MS-patiënten die worden behandeld met natalizumab wordt nu al iedere drie maanden een MRI-scan gemaakt. Door extra goed op deze specifieke laesies te letten, kan er al vroeg worden begonnen met de behandeling. Hierdoor heeft de patiënt een grotere kans om met zo min mogelijk restverschijnselen van de PML te herstellen.

Bron: Wattjes MP, Vennegoor A, Steenwijk MD, de Vos M, Killestein J, van Oosten BW, Mostert J, Siepman DA, Moll W, van Golde AE, Frequin ST, Richert ND, Barkhof F., Dep. of Radiology and Nuclear Medicine and of Neurology, MS Centrum VUmc, Amsterdam, Rijnstate Hospital, Arnhem, Dep. of Neurology, MS Center Erasmus MC, Rotterdam, Dep. of Neurology, Maasstad Hospital, Rotterdam, Dep. of Neurology, GT Hospital Almelo, Dep. of Neurology, St. Antonius Hospital, Nieuwegein, MS Clinical Development Group, Biogen Idec, Cambridge, Massachusetts, USA.
J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2014 Sep 9. pii: jnnp-2014-308630. doi: 10.1136/jnnp-2014-308630. [Epub ahead of print]

Samenvatting: www.ncbi.nlm.gov en www.vumc.nl