Bij MS krimpen hersenen door afsterven zenuwcellen

Brain atrophy in MS: quantification, pathological substrate, and clinical relevance

Dit proefschrift doelde op een beter begrip van MRI-zichtbare hersenatrofie, door de betrouwbaarheid van de meting te vergroten, en de klinische en pathologische validatie hiervan te bevorderen.

Samenvatting promotie Veronica Popescu

150629-proefschrift-popescu-kaftHersenen krimpen bij gezonde mensen jaarlijks met 0,1 tot 0,3%, maar bij mensen met MS gaat dat veel sneller: 0,6 tot 1,2% per jaar. Neurowetenschapper Veronica Popescu toonde aan dat dit komt door het afsterven van zenuwcellen, maar ook door het verkleinen van de zenuwcellen. Bovendien voorspelt de mate van hersenkrimp samen met de grootte van alle ontstekingsplekjes samen (laesie volumes) het ziektebeloop op de lange termijn (10 jaar). Op maandag 29 juni verdedigt Popescu haar proefschrift aan VUmc.

Op MRI-scans van mensen met MS zie je ontstekingsplekjes (laesies). De aanwezigheid van deze, voor MS, specifieke vlekjes op de scans wordt gebruikt voor het stellen van de diagnose MS. Daarnaast zie je met specifieke MRI-metingen ook krimp van de hersenen (hersenatrofie).

Vermoeden

Tijdens haar promotieonderzoek heeft neuroloog en neurowetenschapper Veronica Popescu gevonden dat de hersenkrimp bij mensen met MS komt door het verminderen van het aantal zenuwcellen en zenuwuitlopers (axonen), maar ook door het kleiner worden van de zenuwcellen zelf. Popescu: ‘Er was al een vermoeden dat dit een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van hersenatrofie, maar alleen door hersenen van overleden mensen met MS onder de microscoop te bestuderen, konden we dit daadwerkelijk aantonen.’

Voorspellen

Vervolgens heeft Popescu in een studie met 261 MS-patiënten laten zien dat hersenatrofie samen met laesie volumes bijdragen aan het voorspellen van het ziektebeloop op de lange termijn (10 jaar). Hoe meer krimp en hoe groter de ontstekingsplekjes, des te slechter gaat het met de mensen na 10 jaar. Popescu: ‘Het gebruiken van metingen van hersenkrimp in de klinische praktijk gebeurt nog niet. Hiervoor moeten de MRI-technieken worden verbeterd.

Daarnaast moet deze methode nog gevalideerd worden, dat wil zeggen dat er duidelijk moet worden vastgesteld in hoeverre andere factoren behalve MS de mate van hersenatrofie kunnen beïnvloeden, zoals wanneer een MS-patiënt ook een andere ziekte heeft of het effect van uitdroging. Als dat is vastgesteld, kan de mate van hersenkrimp gebruikt worden om het ziekteverloop te voorspellen en kan er al in een vroege fase gestart worden met een passend behandelplan.’

Proefschrift: Brain atrophy in MS:
quantification, pathological substrate, and clinical relevance
Promotoren: prof.dr. F. Barkhof en copromotoren: dr.ir. H. Vrenken en prof.dr. B.M.J. Uitdehaag

Deze studie is mede gesubsidieerd door Stichting MS Research

Curriculum Vitae

Personalia:

Naam:     Veronica Popescu
Geboren: Boekarest, Roemenie 1978

 Opleiding:
2003 Medical School, Boekarest

2003-’04 en 2006-’08 Neurology
Residency Boekarest

2005 VUmc Amsterdam, Brainatrophy in
MS, o.l.v. prof. F. Barkhof

 Werkervaring:
2008 – Vascular Neurology, Lille University Hospital

2014 – Zakelijk leider van de MS-eenheid bij IcoMetrix, Leuven, België

mszien-141210-ms-onderzoek-popescu1

Promotie:

29 juni 2015, VU Amsterdam

Relatie met MS:

Veronica heeft voor onderzoek naar MS gekozen omdat MS veelal op een jonge leeftijd begint en zulke heftige consequenties op de kwaliteit van leven heeft.“Daarom wil ik graag bijdragen aan een betere zorg. Ik geloof in de potentiële waarde van hersenatrofie (hersenkrimp) samen met de volumes van MS laesies (zoals op de MRI gemeten) voor het inschatten van de werking van MS medicijnen en van het beloop van de ziekte”.