skip to Main Content
Otwin Van Dijk, Burgemeester En Rolstoeler
Otwin van Dijk (Rhenen, 1975) Fotograaf Roel Kleinpenning

Otwin van Dijk, burgemeester en rolstoeler

“Inclusie moet in de genen van dit land”

Otwin van Dijk, activist, wethouder, burgemeester en rolstoeler


Otwin van Dijk (Rhenen, 1975) noemt zichzelf in elk interview een zondagskind, en dat straalt hij ook uit. Hij is opgewekt, gedreven en een spraakwaterval. Toch zat het hem niet altijd mee in het leven: als 18- jarige dook hij in ondiep water en liep een hoge dwarslaesie op. De ervaringen die hij opdeed in het hulpmiddelencircuit motiveerden hem de politiek in te gaan: daar moest wat veranderen.

Door: Marja Morskieft

Otwin van Dijk, activist, wethouder, burgemeester en rolstoeler
Otwin van Dijk (Rhenen, 1975)
Fotograaf Roel Kleinpenning

Hij studeerde rechten, werd gemeenteraadslid en fractievoorzitter van de PVDA, wethouder, lid van de Tweede Kamer en sinds 2017 is hij burgemeester. Zijn leidraad is: mensen met beperkingen een gelijk vertrekpunt geven. Het VN Verdrag Gelijke Rechten voor mensen met beperkingen ziet hij als  een belangrijk instrument.

Hij had het nooit gedacht: als jonge energieke politicus, in een rolstoel nog wel, als burgemeester gevraagd worden. “Meer iets voor als ik grijze haren zou hebben, als afsluiting van mijn carrière!”

Maar nu hij burgervader van de gemeente Oude IJsselstreek in de Achterhoek is ziet hij in de praktijk wat beleidsmaatregelen betekenen – of niet – voor mensen met beperkingen. In zijn vorige politieke functie, lid van de Tweede Kamer voor de PvdA, heeft hij zich met verve ingezet voor ratificatie van het VN Verdrag Gelijke Rechten. De bekrachtiging (in 2016)  liet tien jaar op zich wachten, Nederland was hekkensluiter in Europa.

Mentaliteitsverandering

Van Dijk is een groot fan van het VN Verdrag: “Het ziet burgers als mensen met gelijke mogelijkheden. Je bent niet je handicap, je hébt die. Er zijn twee en een half miljoen mensen met beperkingen in Nederland. Die willen ook meedoen.  Studeren, werken, reizen. Nederland loopt echt achter! Slechts een kwart van alle NS-stations is toegankelijk voor rolstoelers.

Het verdrag geeft de samenleving en overheden de opdracht om samen met mensen met beperkingen te werken aan een inclusieve samenleving. Het moet voor een mentaliteitsverandering zorgen: het moet ‘gewoon ‘ worden om mee te doen, op school, op je werk, in het bestuur, in alle aspecten van het leven. Toegankelijkheid is daarvoor de randvoorwaarde.  Inclusie moet in de genen van de samenleving.”

Hij diende een wetswijziging in die toegankelijkheid van openbare gebouwen als de norm neerzette. Het voorstel werd met een grote meerderheid in de Tweede en daarna de Eerste Kamer aangenomen.

“Het VN verdrag legt ons een verplichting op. Gelijke Rechten! Dat is dus niet het wetsvoorstel van de staatsecretaris Van Ark (SZW) om gehandicapten minder dan het minimumloon te betalen en aan hun rechten te morrelen, dat is gewoon ondenkbaar,” zegt van Dijk.

Persoonlijk Plan

Na zijn revalidatie liep Van Dijk bij de aanvraag voor een rolstoel meteen tegen protocollen en regels aan: een dure elektrische rolstoel kon hij zó krijgen, voor de sportieve lichte rolstoel die hij liever wilde – beter voor hem en veel goedkoper – moest hij heel veel moeite doen. Die ervaring heeft hem gemotiveerd het ‘persoonlijk plan’ op te nemen zowel in de Wet Langdurige zorg (Wlz) als in de Wet op de Maatschappelijke ondersteuning (Wmo): als gebruiker kun je zélf opschrijven wat voor hulpmiddel of voorziening je nodig hebt. “In feite kun je hiermee je eigen indicatie schrijven. Met dat persoonlijk plan krijg je eigen regie en moet het lukken om maatwerk te leveren.

Als je vraagt: ’wat vind je dat je nodig hebt?’ krijg je negen van de tien keer een oplossing die eenvoudiger en vaak ook goedkoper is. Ik ben daarom een groot voorstander van de decentralisatie: de gemeente staat dichter bij burgers,” zegt Van Dijk. In zijn gemeente is het persoonlijk plan zelfs preferent: de gemeente móet er naar luisteren.

Koplopers

Samen met de wethouder Participatiewet, Peter van de Wardt, die overigens ook een beperking heeft, is Van Dijk gaan praten met burgers met beperkingen in zijn gemeente, om te vragen wat ze nodig hebben om te kunnen meedoen in de maatschappij.

“Hoe kunnen we het VN verdrag uitvoeren? Er is een zogenoemde koplopersgroep gevormd, een klankbordgroep van twintig ervaringsdeskundigen, om de inclusieagenda vorm te geven. Een initiatief dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) ook ondersteunt door middel van het Koplopersprogramma(*). Onze koplopersgroep gaat aan de slag met thema’s als toegankelijkheid, bewustwording in de samenleving, informatievoorziening, onderwijs. Mensen met beperkingen moeten zelf aangeven wat ze nodig hebben. Nothing about us without us. Beleid maken zonder de mensen waar het over gaat erbij te betrekken is uit den boze. Ook mijn gemeente is nog niet het paradijs op aarde! Maar we streven ernaar over twee jaar de Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland te worden. Het is hier echt geland bij de beleidsmakers.”

‘De kleine verhalen van mensen’

En de ‘gewone’ gefrustreerde burger met beperking die vastloopt? “ Eén dag in de week hou ik vrij in mijn agenda, die besteed ik aan mensen die me iets willen vertellen. Je leert van een gesprek met mensen in een huiskamer, de kleine verhalen, vaak meer dan van een dossier. Zo’n gesprek kan over van alles gaan: ook met problemen als vastlopen in regelgeving kunnen ze bij me terecht.

Ik weet uit eigen ervaring hoeveel moeite het soms kost om door de systemen heen te komen en de voorzieningen of hulpmiddelen te krijgen die je nodig hebt om te kunnen functioneren. Ik benadruk altijd dat mensen ook zelf moeten laten zien dat ze er zijn, wat ze willen. Neem initiatief! ‘Dit heb ik nodig.’ Wees niet te afwachtend. Het persoonlijk plan  kan daarvoor heel belangrijk zijn.”

Patiëntenfederatie Nederland

Vanaf januari dit jaar is Van Dijk voorzitter van de Raad van Toezicht van de Patiëntenfederatie Nederland (**).Wat kan deze koepelorganisatie betekenen voor kleine patiëntenverenigingen als de MS Vereniging Nederland?

“In de driehoek overheid (de betaler van zorg), zorgaanbieder en patiënt/cliënt is de stem van de laatste te zwak. Ook doordat de patiëntenverenigingen de afgelopen jaren financieel erg gekort zijn door de overheid. Van de zorgbegroting van 90 miljard  gaat maar 35 miljoen naar de versterking van patiëntenorganisaties! Die zijn zelf ook  versnipperd bezig met deelbelangen, daarom is het ook belangrijk om je stem te laten horen over zaken als vergoeding voor nieuwe medicatie of meebeslissen over onderzoek. Maar uiteindelijk gaat het om burgerrechten.  Mensen met beperkingen zijn unieke burgers die een gelijkwaardige plaats moeten hebben in de samenleving, en hun mogelijkheden en talenten daar moeten kunnen ontwikkelen.

Doelstellingen voor de Patiëntenfederatie zijn een betere ondersteuning van de lidorganisaties et mogelijk maken de kennis die ze hebben te delen. De patiëntenbeweging zou haar krachten moeten bundelen, niet met zoveel verschillende clubjes opereren, dat maakt machteloos. Ze hebben tenslotte gedeelde belangen. Tenslotte: de gezamenlijke patiëntenorganisaties zouden meer een mensenrechtenbeweging moeten worden.”

(*) VNG start #Koplopersprogramma implementatie VN-Verdrag personen met een handicap bij gemeenten. Bij veel gemeenten is er enthousiasme voor de inclusieve samenleving waarbij inwoners met een beperking volwaardig mee kunnen doen. In deze gemeenten wordt, in overleg met de mensen om wie het gaat, gewerkt aan toegankelijkheid en een lokale inclusie-agenda. Toch valt op dit gebied nog veel (van elkaar) te leren. Daarom is de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) het Koplopersprogramma VN-Verdrag Handicap gestart.

(**) Patiëntenfederatie Nederland  vertegenwoordigt 170 patiëntorganisaties, waaronder ook de MS Vereniging Nederland, en is initiatiefnemer van onder andere ZorgkaartNederland.nl, Kiesbeter.nl en  het Nationale Zorgnummer voor klachten.

Fotograaf Roel Kleinpenning

Otwin van Dijk (Rhenen, 1975)

Studeerde rechten in Nijmegen.

1998: gemeenteraadslid PvdA in Duiven

2000-2005: beleidsadviseur openbare orde en veiligheid Nijmegen

2005-20012: wethouder in Doetinchem

2012-2017: Tweede Kamerlid PvdA, woordvoerder zorg

Juli 2016: Burgemeester Oude IJsselstreek

Voorzitter Raad van Toezicht Patiëntenfederatie

Voorzitter Stichting Nederlands keurmerk voor Toegankelijkheid

Voorzitter Jury Verkiezing Meest Toegankelijke gemeente, 2018

Ambassadeur van Wij staan op

Voorzitter Programmaraad Vilans

Eerste publicatie in MSzien nr. 2 – juni 2018

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back To Top