skip to Main Content
NfL: Een Nieuwe Biomarker

NfL: een nieuwe biomarker

NfL: een nieuwe biomarker

De nieuwe biomarker NfL (Neurofilament Light chain¹) heeft veel potentie om in de toekomst door middel van een bloedafname de actuele ontstekingsactiviteit in de hersenen te meten. Op het moment is het gebruik van NfL echter nog geen routine bij mensen met MS.

Bij de diagnose, prognose en het succes van therapie bij MS is NfL een relevante biomarker met gebruiksmogelijkheden

Het zou een groot voordeel zijn als we op een makkelijke manier de keuze voor een therapie, een inschatting van de werkzaamheid ervan en de verdere prognose van de neurologische achteruitgang op een eenvoudige manier kunnen meten in de alledaagse klinische wereld.

Waarom is een nieuwe biomarker nodig?

Het doel van de huidige therapieën bij zowel de schub-variant als steeds meer ook de chronisch progressieve variant van MS is om de ziekte zover mogelijk tot stilstand te brengen.

Terwijl schubs een duidelijk teken zijn van ziekteactiviteit, zijn ze slechts het topje van de ijsberg. MRI-scans zijn een gangbare mogelijkheid om subklinische ziekteactiviteit te herkennen. Het is echter omslachtig deze scans te maken.

Bovendien geven ze in de klinische praktijk focale ontstekingen duidelijk beter weer dan dat ze het langzame chronische verval van zenuwcellen tonen. Pogingen om een eenvoudige referentiewaarde naar MS-activiteit in het bloed vast te stellen zijn tot nu toe zonder succes geweest.

NfL bij MS

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat NfL in verschillende situaties een rol kan spelen:

Diagnose:
Onlangs is aangetoond dat NfL bij mensen, die pas in een later stadium de diagnose MS krijgen al tot 6 jaar vóór de diagnose verhoogd is. Bij de verdenking op MS is NfL zelfs al in de preklinische fase in staat het risico op het ontwikkelen van MS in de toekomst aan te tonen.

Prognose:
Hoge NfL-waarden korreleren met actuele klinische gebeurtenissen als bijv. schubs. Ook korreleren ze met MRI-parameters, zoals bijv. laesies die met contrastvloeistof zichtbaar worden. Bovendien zijn er aanwijzingen dat hoge NfL-waarden toekomstige schubs en een toekomstige opeenstapeling van beperkingen kunnen voorspellen.

Therapie:
Als er wordt begonnen met een immuun modulerende therapie kunnen NfL-waarden lager worden; mensen met MS die behandeld worden hebben gemiddeld lagere waarden dan onbehandelde mensen met MS. Het lijkt erop dat ook de sterkte van de gekozen therapie zich overeenkomstig in de NfL-waarden weerspiegelt.

NfL op weg naar de klinische praktijk

Actuele onderzoeken met NfL bevinden zich nog in de preklinische testfase. Momenteel is de meting van NfL nog voorbehouden aan speciale laboratoria en veel praktijkgerichte vragen zijn nog niet opgehelderd. Een voordeel van NfL is dat deze marker in verse en ingevroren bloedmonsters heel stabiel is. Daarmee is hij mogelijk technisch in de breedste zin van het woord toe te passen.

Studies die tot nu toe zijn gedaan worden feitelijk nog onthouden van onderzoeksvragen en de input voor specifieke behandelmogelijkheden is nog niet genoeg getest. Positief voor de verdere ontwikkeling is dat er intussen een aantal vooraanstaande MS-onderzoeksgroepen zich met NfL bezighoudt. Tevens wordt deze marker sinds kort ook opgenomen in de meeste startende klinische fase II/III-studies.

Neurofilamenten

Neurofilamenten zijn proteïnen die uitsluitend in zenuwcellen voorkomen en deze stabiliseren en hen een geraamte geven. Er zijn meerdere varianten van de neurofilamenten waarvan de zogenaamde Neurofilament Light chain voor MS heel passend blijkt te zijn.

Bij een beschadiging van zenuwcellen worden deze aan het hersenvocht en aansluitend ook in geringe mate aan het bloed afgegeven. Door middel van moderne, hoog sensitieve analysemethoden (zogenaamde analyse met één molecuul; SIMOA-technologie) kunnen deze zeer geringe concentraties nu ook in het bloed te zien zijn. Dit is een beslissende stap voor een mogelijk brede inzet. NfL was tot nu toe alleen in het hersenvocht te vinden door middel van een punctie.

NfL is niet specifiek voor MS

Een verhoging van de NfL-spiegels in het bloed kun je bij alle ziektes verwachten waarbij zenuwcellen langzaam afsterven en NfL afgeven. Verhoogde NfL-spiegels zijn daarom in principe te verwachten bij vasculaire, traumatische, neurodegeneratieve en in het bijzonder ook ontstekingsziekten van de hersenen. Maar ook bij bijvoorbeeld sporten als boxen of voetbal kan je dit verwachten.

Doorgaans is vooral vanaf het 60ste levensjaar een toename van NfL-waarden te zien, ook bij gezonde mensen. Hoge NfL-waarden zijn daarom een algemene aanwijzing voor axonale schade; deze is onafhankelijk van de oorzaak van de schade en onafhankelijk van een diagnose die een klinische oorzaak heeft.

Meer over NfL lezen?

Bron: aktiv!, Zeitschrift der Deutschen Multiple Sklerose Gesellschaft Bundesverband e.V., 1/2020 Prof. Dr. med. Stefan Bittner, Johannes-Gutenberg Universität, Klinik und Poliklinik für Neurologie, Leiter der Sektion Neuroimmunologie, Mainz

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back To Top