skip to Main Content
Nora Holtrust: Kloek Van MSweb

Nora Holtrust: kloek van MSweb

Nora Holtrust: kloek van MSweb, waakhond van vrouwenrechten

Voor de mensen van MS Vereniging Nederland en daarbinnen vooral MSweb was het plotseling overlijden van Nora Holtrust, vrijdag 26 juni 2020, een schok. Nu pas, enkele maanden later, daagt het besef van de vele betekenisvolle rollen die zij speelde. Met daarbij twee hoofdrollen: in de tweede helft van haar leven die van kloek van MSweb, in de eerste helft vooral die van waakhond van vrouwenrechten.

Door Raymond Timmermans

Nora Holtrust, rechtsgeleerde en hoofdredacteur van MSweb. Primair progressieve MS, PPMS. Op 77-jarige leeftijd overleden. Een paar weken daarvoor nog aan de telefoon. Over een rapportje in verband met het ontwikkelen van Apps voor mensen met MS.

Contacten die de laatste jaren wel steeds spaarzamer werden. Nog veel van haar mailteksten, aantekeningen van telefoongesprekken en tussentijdse prentbriefkaarten bewaard, trouwens:

  • “Heb een hekel aan mensen die dingen onder de pet willen houden”,
  • “Proberen zoveel mogelijk te genieten. Soms moeilijk, omdat je zoveel meer afhankelijk bent. Maar ja, je daar boos om maken helpt je niet verder”, of
  • “Uhh, je bijdrage voor MSzien…staat die al bijna in de outbox? Geen super haast hoor, maar slechts een hele lichte herinnering”.

Niet zomaar de moeder geworden van MSweb, begin 1999. Geholpen door haar dochter Wendelmoet, nu nog steeds eindredacteur en sinds de dood van haar moeder waarnemend hoofdredacteur. Nora was de kloek van al die ongeveer zestig vrijwilligers die zij voor MSweb om zich heen wist te verzamelen. Verbindend, zorgzaam, regisserend, maar ook in alles zoveel mogelijk zelf meedoend.

En daarbij vaak genoeg ook schietend in de rol die ze had in de eerste helft van haar leven: de juridisch geschoolde feministische waakhond van vrouwenrechten, vooral op de bres voor op zijn minst de gelijkheid van vrouwen. Wat heet: “Je hebt powervrouwen en super-power-vrouwen”, mailde ze nog in 2019.

Veelschrijver

Als hoofdredacteur concentreerde Nora zich almaar meer op nieuwsgaring en opzet van de website MSweb met als zijloot MSkidsweb. De eerste jaren veelschrijver, in het bijzonder voor het in 2003 aan MSweb gekoppelde digitale magazine MSzien. Bovendien regelde ze als buitengewoon netwerker steeds vaker persoonlijke bijdragen van allerlei prominente auteurs op het gebied van wetenschap en onderzoek. Ook zat ze in 2005 in de redactie van het toen nieuw opgezette Rondom MS van de Stichting MS Research.

Dit terwijl de ziekte haar almaar meer hinderde en zij bij het dagelijks leven ook steeds vaker hulp nodig had. Dat werd nog erger toen zij op zondag 19 februari 2012 een zware val maakte met haar scootmobiel, door haarzelf al kort daarna beschreven in het eerste nummer van MSzien dat jaar (deze kun je hier  nog ‘ns lezen). Nora hield er hersenletsel aan over. De revalidatie vergde ongeveer een jaar, dit zeer tegen haar zin.

Dat ze daarna toch zelfstandig in haar huis in Bilthoven kon blijven, komt mede doordat ze de laatste jaren dankzij een persoonsgebonden budget (PGB) een aantal uren per dag kon rekenen op verzorging thuis, een zogeheten zorg-au-pair. Haar huis geleidelijk aangepast aan Nora’s MS, trouwens. Een liftje naar de eerste verdieping waar haar slaapkamer was. Een aangepast zwembadje voor oefeningen in de achtertuin. En een scootmobiel plus rolstoel met joystick tot haar beschikking. “Maar weet je wat me toch het meeste hindert: dat mijn hersenen niet meer werken zoals ze hebben gewerkt. Cognitieve stoornissen, weet je wel. Dat ik niet alles meteen weer weet”.

Een sluipend proces, zoals bij velen met MS niet tegen te houden. Geregeld van alle inspanningen uitpuffend in haar tweede huis in de Zwitserse bergen. Daar meestal omringd en geholpen door vele familieleden. Ook daar de kloek.

MenSen

Haar schrijven over MS begonnen in 1997 bij de redactie van MenSen, het lijfblad van MS Vereniging Nederland. Nauwelijks twee jaar na de officiële diagnose MS, toen ze de 50 al ruim was gepasseerd. Ze schreef niet zomaar korte berichtjes, maar grondige artikelen, geënt op een door de redactie samengesteld jaarplan waarin nauwkeurig was aangegeven hoeveel aandacht te schenken aan welke met MS samenhangende onderwerpen. Variërend van medische zaken&onderzoek tot de toenemende mogelijkheden van internet. Maar ook in elk nummer een verhaal uit het dagelijks leven van iemand met MS, human interest zogezegd. Nora deed aan alles mee.

Zo fungeerde ze ook als buitenlandredacteur en maakte portretten van de MS-verenigingen in het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Italië, België, Zwitserland en Israël. Interviewde ze daarnaast haar eigen neuroloog professor dr. Chris Polman en had ze een gesprek met Monica, twintig jaar geleden een van de eerste MS-patiënten in Nederland met stamceltransplantatie. Of zoals het toen nog heette beenmergtransplantatie. Wat in het Erasmus MC Rotterdam gebeurde, onder leiding van de vorig jaar vroegtijdig overleden dr. Rogier Hintzen.

Af en toe ook een verhaal dat eraan herinnerde hoe zij vroeger actief aan sport deed. Zo was ze een fanatiek roeister en skister. Voor MenSen ontmoette ze onder andere een golfspelende, een paardrijdende, een parachutespringende en zelfs een hardlopende lotgenoot. En als het zo uitkwam schreef ze ook een artikel waarin ze gebruik maakte van de in haar eerste levenshelft opgebouwde kennis als mr. dr. in de rechten.

Jurist

 

“(..) Van die begintijd dateert de fotoin haar studeerkamer: 1949, Nora zelf aan moeders knie… (..)”

Letterlijk haar meesterlijke periode. De universitaire studie tot jurist afgerond in 1981. In die periode werkzaam bij de organisatie Recht in Theorie en Praktijk (RITEP) met als opdracht het ontwikkelen en verzorgen van onderwijs op het terrein van vrouwen en recht. Publiceerde in die tijd bijvoorbeeld veel over de juridische aspecten van het ongehuwd moederschap.

In 1986 ging ze werken aan de Katholieke Universiteit in Nijmegen. Begon aan een veelomvattende wetenschappelijke verhandeling, een zogeheten proefschrift, over wat er wettelijk wel en niet geregeld is omtrent de juridische band tussen moeder en kind. Of zoals zij het beschrijft ‘de juridische afstammingsrelatie’.

Als de vrouw, naast de verzorging van de kinderen, samen met haar echtgenoot een bedrijf runt, is zij plotseling meewerkende echtgenote en alleen de man kostwinner”
—Nora Holtrust in haar proefschrift “Aan moeders knie”

Beschrijving van wetgeving en jurisprudentie sinds 1970. Uitleg en duiding van 35 wetsteksten en 134 uitspraken van gerechtelijke instellingen. Ook verwijzend naar andere publicaties waarvan 13 geheel of deels van haarzelf. Voorzien van tal van kritische noten. Zoals: “Als de vrouw, naast de verzorging van de kinderen, samen met haar echtgenoot een bedrijf runt, is zij plotseling meewerkende echtgenote en alleen de man kostwinner”.

En op de achterkaft de verzuchting: “Eén ding hebben we met elkaar gemeen: we hebben allemaal een moeder. Maar moederschap lijkt een zo vanzelfsprekend onderwerp dat de wetgever er 150 jaar lang niet aan heeft gedacht om een definitie van de moeder in de wet op te nemen“. Al constateert ze tegelijkertijd, met kennelijk genoegen, “dat de gehuwde vader zijn veel sterkere rechtspositie langzaam maar zeker heeft moeten prijsgeven”.

Doctor

Het proefschrift was goed voor het behalen van de doctorstitel in de rechtsgeleerdheid op 1 december 1993. Geen eenvoudige kost. Voltooid aan de Universiteit van Utrecht, na een tussenfase als universitair docent bij de Universiteit van Amsterdam. Ruim 300 pagina’s. Wel met de duidelijke lijn dat de juridische zeggenschap over een kind naar haar oordeel primair toebehoort aan, zoals zij stelt, de geboortemoeder en niet de verwekker van het kind, de vader.

Kritisch over het juridische uitgangspunt dat alleen binnen huwelijk geboren kinderen een wettige afstammingsrelatie met hun ouders hebben. Immers: “De wet gebruikt voor buiten huwelijk geboren kinderen nog steeds de term onwettige kinderen”. Niet onbelangrijk, zo constateert zij, bijvoorbeeld als het gaat om diverse rechten en plichten zoals erfrecht, onderhoudsplicht, of nationaliteit. Of zelfs zoiets simpels als de achternaam van het kind, die simpelweg voortvloeit uit de gehuwde staat van de vrouw en regelt dat het kind de naam krijgt van de vader”.

Twee zaken die in december 1997, vier jaar na het verschijnen van het proefschrift, wettelijk zijn veranderd. Bij een herziening van de wet op het afstammingsrecht zijn toen onder meer de termen wettig, onwettig en natuurlijk kind vervallen en is geregeld dat een kind het door huwelijk ontstane vaderschap kan ontkennen mits met toestemming van de moeder en mits het kind 12 jaar is. Of daarbij de overwegingen van Nora zijn meegewogen is niet bekend. Maar toch…

Vaticaan

Spaarde geen heilige huisjes. Zoals de Hoge Raad “die als het zich zo aandient wel de rechtspositie van de verwekker verdedigt maar niet thuis geeft als het gaat om de rechtspositie van de moeder”. Een van haar tien bijgevoegde stellingen richt zich tegen het Vaticaan: “Vrouwen die door de vijand zijn verkracht, al dan niet met het doel om nageslacht te baren, zijn niet gebaat bij het advies van het Vaticaan de vijand in haar lichaam lief te hebben. Ze hebben medische hulp nodig om de vijandelijke biologische projectielen zo snel mogelijk te laten verwijderen”.

Op de voorkaft van het proefschrift een afbeelding van het schilderij ‘Aan moeders knie’ van Albert Neuhuys (1844-1914). Een moeder met haar dochtertje aan haar linkerknie, zittend te haken of te breien. Stellig met een diepere bedoeling door Nora gekozen, want van dezelfde schilder is vooral het schilderij bekend met de titel ‘Op vaders knie’.

Miller

Nora zat ook in het bestuur van de Stichting Vrouwen Leergangen in Utrecht en was verbonden aan het Clara Wichmann Instituut, genoemd naar een van de eerste vrouwelijke juristen van Nederland. Met onder hetzelfde dak het tijdschrift Nemesis over vrouwen en recht. Gaf in dit juridisch specialisme ook les en schreef geregeld wetenschappelijke artikelen over de ongelijke rechtspositie van vrouwen op allerlei terreinen. Zo ontpopte Nora zich steeds meer tot de Miller van vrouwenrechten. Miller, haar trouwe zwarte Groenendaeler – een naar een buurtschap bij Brussel genoemde sterke maar toch zachtaardige herdershond.

Vóór haar wetenschappelijke carrière de HBS doorlopen in Harderwijk, getrouwd in 1966 en binnen 10 jaar alweer gescheiden. Intussen drie kinderen: de tweeling Marnix en Beatrice – die beiden de naam van hun vader dragen, Boots. Beatrice, de oprichtster van de Stichting Vrienden MSweb, sinds vijf jaar onderdeel van MS Vereniging Nederland. Waarvan Beatrice intussen zelf alweer zo’n zeven jaar bestuurslid is. En, als derde telg Wendelmoet, die toen ze twaalf werd koos voor de achternaam van haar moeder. Hoezo vrouwenrechten? Hun vader, Nora’s ex, is in 1978 overleden.

Nora is geboren halverwege de Tweede Wereldoorlog, 3 december 1942, als laatste van zes kinderen in een gereformeerd gezin in Ermelo. Van die begintijd dateert de foto in haar studeerkamer: 1949, Nora zelf aan moeders knie… Neeltje Holtrust-Fonds, geboren 13 mei 1902, overleden 6 maart 1976.

Voltooid verleden tijd.

Hieronder zie je enkele veelzeggende, waardevolle foto’s van Nora. Deze foto’s zijn afkomstig uit haar persoonlijke collectie… Veelal zijn de foto’s gemaakt door Wendelmoet, of een van Nora’s kleinkinderen…

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back To Top