Baanbrekende onderzoeken naar MS, Alzheimer en kanker

Drie jonge onderzoekers van het Amsterdam UMC vertellen over hun baanbrekende onderzoek in de vakgebieden kanker, Alzheimer en MS. En hoe het afgelopen coronajaar zijn stempel op de onderzoeken drukte.

Door: Marieke Oosterom

Amsterdam UMC, locatie VUmc organiseerde half mei een online informatiebijeenkomst voor donateurs en belangstellenden. Drie jonge onderzoekers vertelden over hun werk.

Apps MS-onderzoek

Arts-onderzoeker en promovendus Ka-Hoo Lam
Arts-onderzoeker en promovendus Ka-Hoo Lam

Arts-onderzoeker en promovendus Ka-Hoo Lam leidt het Apps MS-onderzoek waarbij wordt gekeken naar de mogelijkheid om op afstand, met behulp van mobiele applicaties, het ziekteverloop bij MS te monitoren.

Aan dit onderzoek deden 102 mensen met MS mee en 24 proefpersonen zonder MS. Zij werden een jaar lang gevolgd via hun smartphones aan de hand van de apps Neurokeys en MS Sherpa.

Neurokeys is een toetsenbord dat het reguliere toetsenbord van de smartphone vervangt. Deze app verzamelt data over hoe snel toetsen worden ingedrukt en of het een letter, leesteken of deleteknop is.

Vóór de start van het onderzoek was al gebleken dat mensen met MS hun toetsenbord anders bedienen dan mensen zonder MS. Dit heeft waarschijnlijk te maken met cognitieve belemmeringen en verminderde handfunctie. Dit zijn belangrijke markers en mogelijke indicatoren van achteruitgang. Eind vorig jaar zijn de eerste resultaten gepubliceerd (Typgedrag bruikbaar als biomarker voor verloop van MS).

De MS Sherpa app bestaat uit vragen en tests die de deelnemers een aantal keer per week via hun smartphone moeten invullen of doen. Deze app is een digitale variant van de tests die MS-patiënten tijdens een ziekenhuiscontrole doen. Daarnaast kwamen de deelnemers tijdens het onderzoek vijf keer naar het VUmc voor een aantal tests en een MRI-scan.

Het onderzoek kijkt naar de data uit de apps en vergelijkt deze met de bevindingen uit de ziekenhuistests. ‘Hopelijk kunnen we hieruit leren hoe we MS beter kunnen monitoren en helpt het bij het besluit om met medicijnen te starten of over te stappen op zwaardere medicijnen’, vertelt Ka-Hoo Lam. ‘Als we deze apps gaan gebruiken, moet dit zorgen voor betere patiëntinzichten bij neurologen. Denk hierbij aan een soort dashboard dat veranderingen bij de patiënt zichtbaar maakt.’

Corona en onderzoek

De onderzoeken waren volop bezig toen de coronacrisis uitbrak en het een tijdlang moeilijker werd om persoonlijk contact te hebben met deelnemers. Hoe gingen de onderzoekers daarmee om?
Het Apps MS onderzoek was al een jaar op gang toen corona kwam. Gedurende een aantal maanden werden er op het ziekenhuis geen tests bij de deelnemers afgenomen. Wel konden de MRI-scans doorgaan en de metingen via de smartphones. De crisis zorgde voor een achterstand in de planning maar was niet van invloed op de data.

Eerste bevindingen Apps MS

Inmiddels is het Apps MS onderzoek afgerond en worden de gegevens geanalyseerd. De eerste resultaten laten zien dat een digitale cognitietest via de MS Sherpa app goed overeenkomt met een cognitietest die in het ziekenhuis wordt afgenomen. Omdat je de cognitie via de app vaker en in een natuurlijke omgeving kunt meten, is dit een eerste stap naar het beter meten van cognitie bij MS, aldus de onderzoekers. Deze eerste resultaten zijn gepubliceerd in Multiple Sclerosis Journal. Lees er meer over op de website van MS Centrum Amsterdam.

De volledige informatiebijeenkomst is online terug te zien. Kijk onderaan dit artikel naar de live-registratie.

Dementie

Promovendus Marleen van de Beek is neuropsycholoog en doet onderzoek naar Lewy Body dementie, een ziekte met kenmerken van Alzheimer en Parkinson, waar nog niet veel over bekend is. Met het onderzoek wil ze in kaart brengen hoe het ziekteverloop is, en voorspellers proberen te vinden.

Voor patiënten met Lewy Body dementie was de coronatijd een bijzonder zware periode, vertelt Marleen van de Beek. ‘Dit zal de metingen hebben beïnvloed; een kanttekening die we moeten toevoegen aan het onderzoek.’ Haar onderzoek ging deze periode wel door. In plaats van de patiënten in persoon te zien, was er telefonisch contact. ‘Door deze crisis zijn digitale onderzoeken wel in een stroomversnelling gekomen. Er zijn cognitieve tests die mensen online thuis kunnen doen.’

Kanker

Onderzoeker Ruby Kemna onderzoekt of Artificial Intelligence kan worden ingezet om het onderzoek naar darmkanker te verbeteren. Een zelflerend computerprogramma kan op pixelniveau scans ‘lezen’. Dit helpt te bepalen of een behandeling aanslaat. Kunnen er ook andere verbanden worden gelegd en in de toekomst zelfs voorspellingen worden gedaan over het slagen van een behandeling?

Live registratie

De online informatiebijeenkomst van Amsterdam UMC, met het onderdeel van arts-onderzoeker en promovendus Ka-Hoo Lam bekijk je hier:

Of bekijk via deze link de gehele bijeenkomst terug.
> Terug naar de Inhoudsopgave MSzien 2021-2

Deelnemers gezocht voor onderzoek van het effect van training op het MS brein.
In het MS Centrum Amsterdam (Amsterdam UMC, locatie VUmc), doet men momenteel ook onderzoek naar de effecten van krachttrainen op het brein bij mensen met progressieve MS. Voor dit onderzoek zoeken zij 30 deelnemers. Meer lezen?

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *