Stewart Maclennan uit Australië heeft er zin in

In 1997 kreeg de Australiër, Stewart MacLennan, de diagnose MS. Stewart en zijn vrouw Lesley hadden altijd veel gereisd. Toen Stewart door de MS rolstoelgebonden raakte, zag hij steeds meer op tegen de problemen die hij bij het reizen tegenkwam. Is het hotel toegankelijk? Kan ik de badkamer wel in? Het echtpaar besloot het reizen op een andere manier in te vullen en liet in 2006 in Yorkshire, Engeland, een toegankelijke boot bouwen. De bouw nam twee jaar in beslag. In 2008 ondernamen zij hun eerste tocht door Engeland. Het echtpaar denkt erover in 2011 door Nederland te varen en vraagt tips aan jou.

Door een van onze redacteuren

mszien-100603-boot1
Stewart MacLennan

Stewart MacLennan groeide op tussen de koeien en de schapen op een farm in Australië. Van jongs af aan wilde hij voor radio en televisie werken, het liefst voor ABC Televisie. “Ik heb landbouwkunde gestudeerd, want ik wilde graag werken bij ABC op de ‘Rural Department’, vrijvertaald de afdeling landelijk. Na de studie heb ik eerst ervaring opgedaan als ontwikkelingswerker, alvorens ABC mij wilde inlijven. Ik leerde de Papoea’s in Nieuw Guinea hun landjes met modernere methoden te bewerken, met als doel dat de grond meer zou opbrengen”, aldus Stewart. Op een gegeven moment gaat Stewarts’ wens in vervulling en neemt ABC-TV hem aan als filmmaker op de afdeling educatieve films. Zijn films, en dat zijn er vele, zijn ook uitgezonden door de zender National Geographic. Stewart: ”Om die films te kunnen maken reisde ik de hele wereld rond.” Na zijn successen als filmer zette Stewart in 1985 een eigen film- en animatiebedrijf op in Sydney.

”Achteraf gezien had ik mijn eerste MS-verschijnselen al toen ik net voor mezelf was begonnen. Ik herinner me dat nog goed, want maakte toen films, die Chinese piloten moesten leren hoe zij landbouwgrond moesten besproeien. Ik was daar heel druk mee.” Twaalf jaar lang heeft Stewart wisselende klachten. De ene keer heeft hij last van slapende voeten, dan weer heeft hij problemen met zijn evenwicht of bijvoorbeeld met zijn blaas. “Na twaalf jaar zei de dokter dat ik misschien toch maar eens een MRI-scan moest laten maken. Het was inmiddels 1997. Vanaf dat moment”, zegt Stewart, “ging mijn mobiliteit behoorlijk snel achteruit.”

Stewart houdt van reizen, zo ook zijn vrouw Lesley. Ze trekken er vaak samen op uit om nieuwe plekken te ontdekken en de geschiedenis en cultuur van landen te leren kennen. Maar naarmate Stewart minder mobiel raakt, ziet hij meer en meer tegen het reizen op. “Ik gebruik nu een rolstoel en thuis gaat dat allemaal prima, maar als je op reis gaat zit je met vragen als: Hoe toegankelijk is het hotel? Kan ik de badkamer wel in?”

Boot leuker dan camper

Stewart en Lesley willen graag blijven reizen, maar het moet wel te doen zijn voor iemand in een rolstoel. “We bedachten, dat we een rolstoeltoegankelijke camper of een boot nodig hadden om het reizen te kunnen voortzetten, en een boot klonk een stuk leuker dan een camper,” zegt Stewart, “dus werd het een boot!”

Hij startte zijn zoektocht naar toegankelijke boten via Google en kwam uit bij een Britse onderneming in Yorkshire, Engeland, die ‘enige ervaring’ had met het bouwen ervan. Het begin van een langdurig proces van mailen en bellen. Diverse keren vloog zijn vrouw Lesley heen en weer naar Engeland. Vanaf het eerste telefoontje naar de Engelse botenbouwer tot aan het tijdstip dat het schip vaarklaar was, duurde bijna twee jaar. “Maar”, zegt Stewart, “die tijd had ik ook wel nodig ter voorbereiding om in Engeland te kunnen varen. Hoe werkt de bediening van de boot? Welke regels gelden op de Engelse kanalen? Welke regels gelden in de havens en hoe toegankelijk zijn die? Het waren twee drukke jaren voor ons.”

Stewart was en is weliswaar rolstoelgebonden, maar hij wil zo zelfstandig mogelijk leven, ook aan boord van het schip. De leefruimtes, de badkamer en de slaapkamer moesten aan zijn eisen van toegankelijkheid voldoen en dat is ook gelukt. De leefruimtes op het schip zijn even rolstoelvriendelijk als de leefruimtes van een toegankelijk huis. De hoogte van de tafels zijn berekend op een rolstoel, de meeste deuren zijn schuifdeuren, de douche rol je makkelijk in en uit en op allerlei strategische punten zijn handgrepen geplaatst. De boot voldoet sowieso aan de Australische normen van toegankelijkheid en is daarnaast nog verder aangepast aan de persoonlijk wensen van Stewart en Lesley. Ze doopten hun boot de ‘Endellion’, de naam van een heilige en ook de naam van een Engels dorp. Met dat dorp hebben ze een binding. De familie van Lesley komt er vandaan en ze zijn er jaren geleden getrouwd.

Sturen

mszien-100603-boot2
Stewart bestuurt de Endellion vanuit zijn rolstoel

De meeste boten hebben met meer dan een niveau te maken en dat is bij de Endellion niet anders. Om het niveauverschil tussen de leefruimten en de stuurhut te overbruggen is een platformlift geïnstalleerd. Om het niveauverschil tussen de boot en de wal te overbruggen is een uitschuifbare, lichtgewicht oprijplaat aan boord.

Stewart bestuurt de Endellion vanuit zijn rolstoel. Het stuurwiel van een boot is normaliter verticaal gemonteerd, Stewart kan zijn boot echter met een joystick besturen. De boot heeft ook nog een reservestuurwiel, en die is nu horizontaal gemonteerd. Op de voorsteven en de achterplecht zijn camera’s gemonteerd, waardoor Stewart vanuit de stuurhut via twee monitoren kan zien wat er voor of achter de boot gebeurt. En dat heeft bij de vele sluizen onderweg zijn nut wel bewezen!

Engeland

Stewart en Lesley kozen voor de botenbouwer in Engeland, waardoor het ook voor de hand lag dat zij eerst in Engeland gaan varen. Uit eigen ervaring kunnen ze nu vertellen dat de Engelse binnenwateren goed toegankelijk zijn voor mensen met een handicap. Engeland telt veel kanalen en de oevers daarvan zijn vaak maar een paar centimeter hoger of lager dan de Endellion. Met behulp van de oprijplaat kon Stewart bijna overal makkelijk aan wal komen. Alleen de Thames gaf problemen. Het varen op de Thames ging Stewart wel goed af, maar in sommige havens lukte het hem niet om aan wal te komen.

Zeven maanden voeren Stewart en Lesley met de Endellion door Engeland en besloten toen voor een volgend avontuur te gaan: varen door het vaste land van Europa. De Endellion werd op een vrachtwagen gehesen en naar Nieuwpoort in België gebracht. Vanuit Nieuwpoort voer het echtpaar van Vlaanderen naar Lille in Frankrijk en via een andere route weer terug naar Nieuwpoort.

België en Frankrijk

Het varen in Vlaanderen leverde heel wat meer problemen op dan in Engeland. Vaak kon Stewart niet van boord, omdat de wallenkant wel twee meter hoger bleek dan het dek van de boot. Het hoogteverschil is het gevolg van het in verbinding staan van de Belgische en Franse binnenwateren met de zee, waardoor ze te maken kregen met eb en vloed. Om  problemen te voorkomen is het verstandig van tevoren uit te zoeken wat de waterstand in een bepaalde haven is alvorens aan te leggen. Voor Stewart en Lesley een nieuwe uitdaging. Veel ‘ongemak’ wordt trouwens volgens Stewart goed gemaakt door de aardige Belgische sluiswachters en managers van jachthavens.

Stewart heeft er begrip voor dat in Europa niet alles toegankelijk is. “Alles is natuurlijk al honderden jaren geleden gebouwd en niemand dacht in die tijd na over mensen met mobiliteitsproblemen”, aldus Stewart.

mszien-100603-boot3
Stewart rijdt zijn boot in

Niet alleen tijdens het varen ondervonden zij hinder, ook aan de wal in cafés, restaurants, musea en historische plaatsen. Soms bleken hele dorpen en steden slecht toegankelijk. ”Om je weg te vinden via de waterwegen moet je in ieder geval heel goed alle beschikbare gidsen bestuderen en de juiste vragen aan de juiste mensen stellen.”

Tot slot

”Alleen had ik dit nooit gered”, zegt Stewart, “Zonder het enthousiasme van mijn vrouw Lesley was dit project absoluut niet geslaagd. Zij heeft zoveel werk verzet: controleren van de motor, tanken, enzovoorts. Een lange lijst van handelingen, die ik niet of niet alleen had kunnen uitvoeren. Daarnaast had ze tijdens onze tochten nog de tijd om duizenden foto’s te nemen.”

Stewart en Lesley zijn van plan om in de komende jaren opnieuw naar Europa te komen. Ze willen verder met hun ontdekkingstocht door België en Frankrijk, en ze spelen met de gedachte om nu ook door Nederland te varen en als het even kan Amsterdam aan te doen. Daarom vragen ze alle lezers van dit verhaal naar tips over toegankelijke havens en aanlegplaatsen en leuke stadjes aan het water in Nederland.

Lees verder op www.maclennan.com.au/Endellion/Accessibility.htm