Je bent wat je eet” luidt het gezegde. Het is dus normaal om te vragen of een dieet MS kan beïnvloeden. Moeten mensen met MS een speciaal dieet gebruiken? Moet je vitamine supplementen gebruiken? Verandert de behoefte aan bepaald voedsel met de tijd? Wat voor soort dieet is geschikt voor iemand met MS?

Evenwicht

Er zijn nogal wat diëten in omloop die speciaal voor mensen met MS goed zouden zijn. Voorbeelden zijn diëten die allergeenvrij zijn, glutenvrij, diëten met veel rauwe groenten, met extra doses vitaminen en diverse combinaties van bovenstaande.

“Er is veel informatie over voeding en MS” zegt Bernice Chiswell, hoofd diëtist van het Bedford Ziekenhuis. Ik raad mensen met MS aan voorzichtig te zijn met diëten die uitgaan van de ervaring van slechts een paar mensen, die zeggen dat dit de oplossing voor iedereen is. Ik adviseer mensen ook de balans in hun voeding in de gaten te houden”, zegt Bernice. “Als je belangrijke groepen voedingsmiddelen uit je dieet houdt, kun je te weinig vitaminen en mineralen binnen krijgen.”

Bernice beveelt mensen met MS die een dieet willen uitproberen aan om advies te vragen zodat hun voeding evenwichtig blijft. Zij komt regelmatig mensen met MS tegen, die het idee hebben opgevat dat ze, bijvoorbeeld, melkproducten zouden moeten vervangen. Mensen met MS kunnen door het gebruik van steroïden en mogelijk verminderde lichaamsbeweging de kans lopen op osteoporose of verzwakking van de botten. Als je etenswaren als melk en melkproducten met een hoog calciumgehalte vermijdt kun je bijvoorbeeld een grotere kans lopen om osteoporose te ontwikkelen. Er is geen enkele reden om bepaalde voedingsmiddelen niet te eten alleen maar omdat je MS hebt.

Een gezond voedingspatroon

‘Gezonde voeding’ is het beste dieet voor iedereen om de kans op hart- en vaatziekten en somige vormen van kanker te verminderen. Gezonde voeding is ook het ‘dieet’ dat diëtisen meestal aanbevelen aan mensen met Relapsing Remitting MS, omdat dat gewoon het beste recept is voor een goede gezondheid.

Ik geef twee korte algemene adviezen mee aan mensen met RR MS die passen bij een gezond voedingspatroon, zegt Liz Joslin, diëtiste in het MS Behandel Centrum in Bristol. Ten eerste verminder de hoeveelheid verzadigd vet (dierlijk vet) en ten tweede eet “vijf per dag”, dat wil zeggen vijf porties fruit en groente elke dag.”

Kies mager vlees en magere melkproducten en bekijk vooral ook je totale voedingspatroon. Probeer wat van het verzadigde vet in de voeding te vervangen door zonnebloem olie te gebruiken of vette vis te eten. Probeer ook voldoende vezelrijke voedingsstoffen als brood, pasta, rijst en aardappelen te eten.

Het is soms lastig om aan de ‘vijf per dag’ te komen. Vers, uit de vriezer of koelkast, in blik, 100 procent sap en gedroogd fruit en groenten, alles telt. Soms kost het moeite maar het is echt belangrijk dagelijks er voor te zorgen dat je genoeg fruit en groenten eet.

MS-dieet aanbevelingen

Een gezond voedingspatroon is belangrijk voor mensen met RR MS. De volgende aanbevelingen komen overeen me de principes van gezonde voeding.

Diëtisten, die op het gebied van MS werken, zijn het er allemaal over eens dat deze aanbevelingen nuttig zijn voor het welzijn. Er zijn echter erg weinig harde bewijzen die aangeven welk dieet het beste is als je MS hebt.

Gebruik meervoudige onverzadigde margarine en olie (zonnebloemolie, maïsolie);

  • Verminder het gebruik van verzadigd vet (dierlijk vet, reuzel, boter) en vermijd verzadigde vetten in etenswaren als gebak, cake, chocola, room, chips en frituur;
  • Kies er voor om eten te grillen, stomen of pocheren in plaats van te bakken;
  • Eet regelmatig, als het kan tenminste eens per week vis, en vooral vette vis;
  • Kies magere stuken vlees;
  • Gebruik magere melkproducten, zoals magere yoghurt en halfvolle melk;
  • Eet vijf porties fruit en groente per dag, inclusief een dagelijkse portie donkergroene bladgroente;
  • Eet meergranen brood en volkoren graanproducten;
  • Drink 8-10 kopjes vocht per dag (1½ – 2 liter);
  • Vermijd hoge doseringen vitaminepreparaten.

Meervoudig onverzadigde vetten: Er zijn drie kleine studies in de jaren 70 van de vorige eeuw gedaan waarin mensen met MS óf doses zonnebloemolie óf een placebo (olijfolie) kregen. In een verslag van een aantal jaren later (Dworkin 1984) zijn de resultaten van deze drie studies samengevoegd en dat leverde het volgende op:

  1. Ten eerste vertoonden de mensen, die in lichte mate last van MS hadden (geen handicap en minimale handicap) en die linolzuur namen, gedurende twee jaar geen – niet door toeval verklaarbare – verandering in handicap in vergelijking met degenen die licht gehandicapt waren en een placebo kregen.
  2. De tweede bevinding was dat degenen die linolzuur namen, ongeacht hoe gehandicapt ze waren of hoe lang ze al MS hadden, minder zware en kortere terugvallen hadden dan de anderen.

De onderzoekers zeggen dat de wijze waarop linolzuur zou kunnen werken onbekend is en dat zij er niet zeker van zijn of de doses linolzuur die zij uitprobeerden (17-23 gram per dag) de beste doses zijn om verdere testen mee te doen.

Vocht: Vochtinname is belangrijk. Mensen met MS die vaak met incontinentie problemen te kampen hebben, verminderen nogal eens hun vochtinname. Maar zelfs een lichte uitdroging kan invloed hebben op bijvoorbeeld het energieniveau, hoofdpijn, geheugen en denken en het kan ook de urine-incontinentie problemen verergeren.

Als je minder drinkt raakt de urine geconcentreerder. Dit kan de blaas irriteren en er voor zorgen dat deze vaker samentrekt en bovendien kan het urineweginfecties veroorzaken. Vezelrijke voeding en een goede vochtinname helpen ook bij een goede stoelgang. Het is niet nodig om geen koffie of thee meer te drinken, maar het is wel af te raden om dranken met veel cafeïne te gebruiken als de belangrijkste bron van vochtinname. Deze kunnen namelijk ook de blaas irriteren en ze hebben een diuretisch effect, oftewel ze kunnen de vochthuishouding verstoren en je uitdrogen.

Vitaminesupplementen: Vitaminen werken niet op zichzelf. De manier waarop ze met elkaar samenwerken is ingewikkeld en het betekent dat een te veel van één vitamine het gebrek van een ander tot gevolg kan hebben. Te veel van één vitamine of een te grote aanvulling kan ook schadelijk zijn voor de gezondheid omdat vitaminen giftig kunnen zijn als ze in een te hoge dosis gedurende een lange periode worden ingenomen. Enkelvoudige vitaminesupplementen kunnen een opbouw van specifieke vitaminen in het lichaam veroorzaken. Een vitaminesupplement moet niet meer dan 100 procent van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid bevatten en zeker niet al te zeer deze dagelijkse aanbevolen waarde overschrijden. Als mensen met MS vitaminen willen innemen, zal een diëtist waarschijnlijk een van de “A-Z type” of multivitamine supplementen aanbevelen. Soms kan een diëtist aan mensen die weinig eten samen met andere veranderingen in het voedingspatroon multivitaminen voorschrijven.

Het gewicht

Een gezond voedingspatroon kan mensen helpen om een gezonde en evenwichtige inname te behouden van voedingsmiddelen, die nodig zijn voor de gezondheid en een gezond gewicht. Gewichtstoename maar ook gewichtsverlies kunnen problemen zijn waar mensen met MS last van kunnen hebben.

Gewichtstoename: Mensen die minder actief en minder mobiel zijn, kunnen in gewicht toenemen. Aan de belangrijkste principes van gezonde voeding blijven vasthouden en actief blijven zijn allebei belangrijk.

Er zijn veel redenen van gewichtstoename variërend van te moe zijn om gezond eten klaar te maken of om lichaamsoefeningen te doen, je verveeld voelen, afhankelijk zijn voor je vochtinname van suikerrijke dranken tot afhankelijk zijn van kant en klaar maaltijden en misschien van “troostvoedsel” met een hoog vetgehalte. Ook kunnen sommige veelgebruikte medicijnen zoals steroïden of sommige antidepressiva gewichtstoename veroorzaken.

Het kan moeilijk zijn om vast te houden aan een erg gestructureerd menuplan dat helpt om een gewichtsprobleem te corrigeren, maar sommige mensen hebben daar veel baat bij. Als je last hebt van overgewicht kun je een diëtist om advies vragen. De huisarts kan je hiervoor een verwijzing geven.

Een diëtist kan je helpen twee of drie belangrijke variaties in je eetpatroon te vinden waarmee je je de inname van calorieën kunt verminderen. Zij/hij kan bijvoorbeeld voorstellen halfvolle melk in plaats van volle melk te gebruiken, geen dranken waaraan suiker is toegevoegd te drinken, magere kant en klaar maaltijden, meer fruit en minder koekjes te eten of om minder alcohol te drinken. Al deze veranderingen passen binnen een gezond voedingspatroon.

De principes van gezonde voeding vergeet je over het algemeen gemakkelijk. Bij sommige mensen bestaat er een verband tussen zich depressief voelen en uit balans zijn met voeding. Depressiviteit komt vaak voor bij MS en als je je depressief voelt – dat is een aanhoudende neergeslagen stemming waar je niet uit komt of uit terugveert na korte tijd – is hulp beschikbaar. Een goed begin is om hierover met je huisarts, MS verpleegkundige of neuroloog te praten.

Te licht zijn: Gewichtsverlies kan ook een probleem zijn bij MS. Een te licht gewicht wordt niet altijd als een probleem herkend, maar het gevolg kan wel zijn dat iemand ondervoed raakt en verzwakt.

Er kunnen veel redenen zijn waarom mensen minder gaan eten dan ze nodig hebben, zoals problemen met boodschappen doen of met koken, erg lange perioden op een dag zonder eten doen, of problemen hebben met eten door bijvoorbeeld beven of moeite met in een goede houding te zitten.

Minder eten dan je nodig hebt, verergert de gevolgen van bestaande MS symptomen zoals spierzwakte en vermoeidheid. Over het algemeen zijn magere voedingsmiddelen nuttig, maar als je last hebt van een te laag gewicht kan het de moeite waard zijn uit te zoeken of je dieet te veel is samengesteld uit magere producten zoals mager koud vlees, salades, magere yoghurt, mager broodbeleg en magere melk. Het kan moeilijk zijn om te accepteren dat vette producten noodzakelijk zijn. Soms beweert of gelooft iemand dat hij/zij goed eet, terwijl er in werkelijkheid te weinig wordt gegeten.

Of mensen nu te zwaar of te licht zijn, in beide gevallen is het belangrijk om de voedingsgewoonten te bekijken, met degene die MS heeft en met de eventuele verzorgers. Soms kan het gewicht van iemand met MS wisselend zijn. Dieetvoorschriften kunnen veranderen afhankelijk van hoe de MS zich ontwikkelt.

Net als bij zo veel andere dingen bij MS kan iemand hulp van een team professionals nodig hebben bij het opstellen van een dieet.

Een logopedist kan advies geven bij slikklachten, een fysiotherapeut kan kijken naar de houding tijdens het eten of aangepaste oefeningen geven, een ergotherapeut kan aangepast bestek adviseren en een arts kan bepalen of een medicijnbehandeling een bijdrage aan de oplossing van het probleem met voeding kan leveren. De samenwerking tussen deze professionals kan een positieve invloed hebben op de aanpak van het probleem.

Regelmatig worden er onderzoeken gedaan naar voeding en MS. Deze worden in diverse tijdschriften over de hele wereld gepubliceerd. MS web zet in het kader van “Wat is MS” regelmatig vertaalde artikelen op de website.

MS Matters (2004) Pull Out Supplement number 52.
Met dank voor de vertaling aan Els Mons, medewerkster van MSweb.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *