Tips voor mensen met MS om de veerkracht te verhogen

Multiple sclerose is een potentieel zware neurologische ziekte die met veel onzekerheid gepaard gaat. Het is een uitdaging om, ondanks en mét MS psychisch fit te blijven. Het vermogen om dat te doen, kunnen we veerkracht of weerstandsvermogen noemen. Hieronder beschrijft prof. dr. Gregor Hasler enkele tips die dat vermogen versterken.

Het juiste optimisme

Positieve gevoelens zoals hoop, vreugde, opgewektheid, trots en dankbaarheid zijn een zegen voor het weerstandsvermogen. Ze veroorzaken een lozing van dopamine, die de neuroplasticiteit stimuleert, het leervermogen van de hersenen. Dat is bij MS bijzonder belangrijk.

Praktische tip: probeer je ’s avonds drie positieve dingen te herinneren die je overdag hebt meegemaakt. Ga dan nog eens terug naar die voor jou waardevolle momenten en beschrijf de gevoelens, zintuiglijke waarnemingen en gedachten die toen bij je opkwamen.

De juiste spanning

Het lichaam kent twee takken van het vegetatieve zenuwstelsel: de sympaticus, ook wel stresszenuw geheten, brengt het lichaam op spanning en bereidt het voor op strijd, angst en het vluchten. De parasympaticus bevordert de spijsvertering en het weefselherstel. Bij fysieke training, bij sociale en beroepsmatige heroriëntering en bij het starten van nieuwe behandelopties heeft het lichaam spanning nodig om met de stress om te gaan. Het is niet verstandig om die stress te vermijden, om permanent ontspannen te zijn.

Het vermogen om die spanning op te roepen staat centraal bij het weerstandsvermogen. Voortdurende spanning echter werkt contraproductief en nodigt uit tot het krijgen van psychische en fysieke ziekten. Om dit te vermijden, is ontspanning nodig: tijd voor ons zelf, tijd om af te schakelen.

Praktische tip: probeer om de dag als yoga-oefening te zien. Je wisselt van de ene houding naar de andere. En elke houding kent een krachtige, kordate spanning, gevolgd door ontspanning.

Psychologische factoren worden bij MS vaak onderschat. Het oppeppen van de veerkracht is een belangrijk onderdeel van de therapie.

De juiste beloning

Beloningen vormen een belangrijke bescherming tegen de nadelige gevolgen van stress. Iemand die de hele dag dingen probeert te doen die hij door zijn ziekte niet meer kán doen, strijdt voortdurend tegen zijn lot en loopt het risico neerslachtig of depressief te worden. Juist mensen met MS moeten zich realiseren dat zij, net als andere mensen, beloningen nodig hebben. Neurobiologisch zit dat als volgt: midden in de hersenen bevindt zich het hersenbeloningssysteem.

Dit is de grote tegenstander van het stresssysteem, wat betekent dat een adequate beloning in staat is om het stresssysteem te temperen. Denk bijvoorbeeld aan de vader die probeert om zijn dochter uit een gletsjerspleet te redden. Zijn enorme energie en onvermoeibaarheid komen voort uit de geweldige beloning die hem wacht als hij zijn dochter redt, om met haar nog vele gezonde jaren te delen.

Praktische tip: vraag je bij elke belasting af wat de beloning zal zijn; maak dit concreet. Denk dan aan belastingen en uitdagingen die bij je gezondheidstoestand passen.

De juiste tijd

Spirituele leiders prediken het al duizenden jaren: in elk apart ogenblik bestaat geen probleem. Stress ontstaat pas door te kijken naar het verleden en de toekomst. Recent onderzoek bevestigt deze stelling: voor zo’n 40 tot 50% zijn onze gedachten elders.

Hoe gestresster een mens zich voelt, des te afweziger zijn diens gedachten. In het bijzonder angstige mensen zijn met hun gedachten elders. De toestand waarin we volledig in het moment opgaan, heet flow. Zelfs in concentratiekampen konden sommige gevangenen met behulp van flow hun psychische weerstandsvermogen op peil houden.

Vooral wiskundigen en dichters lukte dit goed; door zich bezig te houden met mathematische problemen respectievelijk gedichten konden ze de doodsangst verdringen. Algemene regels om in een flow te komen, zijn er niet. In situaties waarin regels gelden, bijvoorbeeld bij het dansen of bij wedstrijden, kun je gemakkelijker in een flow komen. Voorts moeten de eisen passen bij de productiecapaciteit. Dat is zeker voor mensen met MS erg belangrijk. Een te laag of te hoog eisenpakket verstoort de flow.

Praktische tip: vraag je af waar je op dit moment bent. Probeer je volledig op het heden te concentreren. Gebruik je computer en smartphone zodanig dat ze jouw flow niet verstoren.

Tekst: prof. dr. Gregor Hasler, hoogleraar psychatrie en psychotherapie aan de universiteit van Freiburg (Zwitserland). Van zijn hand verscheen ook het boek de darm-breinconnectie.
Uit: Forte 4, 2021 (Zwitserse MS-vereniging)

Vertaling: Jos Mols

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *