Als je benen het niet meer doen kun je je met een rolstoel of een andere loophulpmiddel vaak nog heel aardig redden. Als je armen het ook niet meer doen wordt het een heel ander verhaal. Typen, schrijven, knippen, snijden en je handen wassen, het worden allemaal lastige klussen. En probeer maar eens met één hand een trommel open te maken! Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen. Tijd om daar weer eens aandacht aan te besteden.

Door: Trudy Mantel

Een voor vele MS-ers herkenbaar eerste symptoom van MS zijn die tintelende vingers en gevoelloosheid in de vingertoppen. Bij het, vervolgens, uitvallen van een hand lift je deze met je andere hand als je er iets mee moet doen. Ben je rechts en valt je rechterhand uit, dan heb je extra pech. Een heleboel dingen zijn met links aan te leren, maar ook een heleboel niet.

Er zijn simpele hulpmiddelen, zoals een elektrische blikopener, een elektrische tandenborstel en niet te vergeten natuurlijk de mixer en de staafmixer. Ik heb in het begin een elektrisch mes uitgeprobeerd, maar die dat trilde mijn handen uit! Dat was dus niet zo’n succes. Maar het ’leuke’ van MS is dat het zich bij niemand hetzelfde manifesteert en wellicht werkt het bij jou wel goed.

Handtekening

Mijn handtekening zetten gaat ook niet meer. De meeste instanties nemen genoegen met een ID-kaart waarop staat “niet in staat tot handtekening”. Maar laten we wel zijn, er blijven dingen, die je echt zelf moet of wilt ondertekenen, zoals bijvoorbeeld een euthanasieverklaring. De euthanasievereniging NVVE levert daarvoor de vereiste formulieren.

Schrijven kun je heel lang op de computer blijven doen. Het kan de computer niet schelen of je met één of met drie vingers typt. Maar als ook daaraan een eind komt en je gaat opzien tegen klussen, weet je dat je moet gaan uitkijken naar nieuwe oplossingen. Het internetbankieren is voor mensen met een slechte handfunctie absoluut ideaal. Geen gedoe met handtekeningen en briefjes die in envelopjes gedaan moeten worden. Je kunt natuurlijk, als je die hebt, je partner laten tekenen. Maar we willen het toch zo lang mogelijk zelf doen en eigenlijk is het ook wel een uitdaging om nieuwe oplossingen te zoeken en te vinden. Maar wat je moet doen als je tweede hand het ook opgeeft, dat heb ik nog niet uitgevogeld.

Spraaksoftware

Als je vingers van de toetsen van je computer glijden, er teveel fouten in je stukken staanmszien100906-praten-computer-dragon en je na twintig minuten de neiging hebt om het toetsenbord door het raam te gooien, dan wordt het tijd om aan spraaksoftware te gaan denken. Er zijn verschillende mogelijkheden, maar Dragon Naturally Speaking 10 preferred is het meest gewaardeerde programma. In veel gevallen vergoedt je ziektekostenverzekeraar de aanschaf van het pakket ; hij bepaalt dan wel de leverancier. Je krijgt het pakket automatisch thuisbezorgd met soms ook nog een paar uur instructie. Als je het programma zelf wilt kopen is het via de link, onderaan dit artikel, te bestellen. De preferred-versie is de meest gebruikte versie en kost € 199. Je kunt kiezen uit een pakket met een CD en een koptelefoon met microfoon, dat je thuisbezorgd krijgt, en een download-versie. Als je voor de download-versie gaat, moet je zelf een microfoon aanschaffen.

Dragon beveelt aan om een koptelefoon te gebruiken met een vaste microfoon, dat is beter voor de spraakherkenning , omdat de microfoon dan altijd op dezelfde plaats zit. Nu is het voor iemand die maar één hand kan gebruiken lastig om een koptelefoon op het hoofd te zetten. Het is ook weer extra gedoe. Het geeft je een excuus om niet aan het werk te hoeven gaan, zeker in het begin als het allemaal nog wennen is aan de software. Ik gebruik nu een staande microfoon, de ‘TableMike’, voor opnemen en spraakherkenning. De TableMike is duurder, € 249, maar werkt goed, al is het soms wel even zoeken voordat je de microfoon in de juiste positie hebt gemanoeuvreerd. Het is verstandig om vooraf aan de installatie het volume van je interne geheugen van je computer te controleren. Dragon zegt aan 1 GB genoeg te hebben, maar mijn ervaring leert dat 3 GB beter is. Het is dan geen bezwaar als er ook nog een ander programma openstaat.

Installeren en dan… oefenen

mszien100906-praten-computer-tablemikeHet installeren van het programma wijst zich vanzelf, of je het nu downloadt of door middel van een cd installeert. Daarna begint het grote oefenen! Voordat je kunt beginnen vraagt het programma om een stukje gesproken tekst van jezelf. Na dat eerste stukje tekst herkent het programma al de meeste spraak. Het programma ontwikkelt zich verder door de woorden, die je in de loop van de tijd invoert. Je kunt dit proces versnellen door de eerste dagen iedere dag een stukje tekst te lezen en te laten opschrijven. Naast het versnellen van het proces, raak jij zo ook snel vertrouwd met de commando’s. Het luistert namelijk nogal nauw hoe je die commando’s uitspreekt en het is ook erg prettig om ze uit je hoofd te weten. Verder is Dragon heel gevoelig voor veranderingen in de stem, zelfs een grote verandering aan je gebit merkt het.

Wordt Wakker!

Een nadeel van de spraaksoftware vind ik wel dat je niet meer even anoniem een briefje kunt schrijven. Wie in de buurt is hoort wat je opschrijft. Dat geeft ook wel eens hilarische effecten. Als ik roep: “wordt wakker”, om het programma uit slaapstand te halen, dan schrikt mijn hele omgeving op. En het commando: ‘ga slapen’, wekt wel eens wat bevreemding…

Het programma werkt bij mij niet zo goed met Microsoft Office. Meestal schrijf ik een verhaal in een kladblok, de tekst plak ik dan later in Microsoft Office. Open Office doet het iets beter, maar hoe simpeler het programma, des te beter bij mij de tekstherkenning is. Je kunt met Dragon ook manoeuvreren in Microsoft Internet Explorer. Ik gebruik dat nooit, omdat ik met mijn ene hand de muis nog wel kan bedienen. Maar als je dat niet meer kunt, kun je met gesproken commando’s heel veel bereiken.

Toen ik het programma kreeg heb ik een paar uur instructie gehad en werd het me allemaal goed uitgelegd. Ik ben over het algemeen heel tevreden met mijn Dragon. Vier jaar werk ik er nu mee en ik heb een keer een nieuwe versie aangeschaft, Dragon 10. Ik schrijf er al mijn e-mails mee en de stukjes die ik voor MSzien schrijf. Verder alles wat langer is dan vier woorden tekst. Voor wie nog goed zijn stem kan gebruiken is de spraaksoftware een aanrader! Bellen kun je tegenwoordig ook via internet en er schijnen smartphones te bestaan met spraakherkenning. Ook een uitkomst voor als de toetsjes te klein worden. Daarover en meer in een volgend artikel in de serie: duizend-en-één hulpmiddelen.

Handige links:
Dragon 10: https://www.nuance.com/nl-nl/dragon/support/dragon-naturallyspeaking.html
TableMike: https://rdgkompagne.nl/bedieningshulpmiddelen/spraakherkenning/tablemike-usb/

MSzien jaargang 9, september 2010 (3)

Dit bericht heeft 1 reactie

  1. Heb met interesse hoe te kunnen handelen, als je niet zo goed meer met je handen uit de ¨voeten¨ kunt.
    Wel heb ik een op/aan/ merking, er word geschreven over programma´s voor microsoft/window,
    maar nergens lees ik iets over google chrome programma´s, en dat vind ik erg jammer.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *