Ondanks je lichamelijke beperkingen is zelfstandig wonen mogelijk in een Fokuswoning. Dat kan dankzij assistentie, zorg op afroep, 24 uur per dag. Bij Fokus heb je als bewoner, de regie in eigen handen. Het geeft een gevoel van vrijheid. Dit jaar bestaat Fokus op de kop af 35 jaar. Hoewel deze woonprojecten blijven bestaan, is het nog niet helemaal duidelijk hoe de dagelijkse zorg op afroep er in de toekomst uit zal gaan zien.

Door: Helene Legdeur

Fokus-wonen is een uniek concept dat zijn oorsprong heeft in Zweden. Een Fokusproject bestaat uit twaalf tot twintig aangepaste woningen. De huizen liggen verspreid in een gewone woonwijk op  korte afstand van een hulppost. Van daaruit verleent Fokus assistentie aan de bewoners bij algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL). De ADL-assistent ook wel  ADL-er genoemd, komt op afroep en werkt op aanwijzing van de cliënt 24 uur per dag. Op deze manier voert de cliënt zelf de regie over zijn of haar leven. Fokus telt inmiddels ruim negentig projecten verspreid  over heel Nederland en heeft ongeveer 1300 cliënten en 22 medewerkers.

Om in aanmerking te komen voor een woning is een ADL (CIZ) indicatie (zorg op afroep) vereist van minimaal vijf uur. Daarnaast moet iemand voldoende sociaal zelfredzaam zijn. Fokus biedt geen huishoudelijke zorg.

Fokus bestaat dit jaar precies 35 jaar en dat werd begin november gevierd met een symposium in Madurodam te Den Haag. Dat er op het project bezuinigd moet worden, stond als een paal boven water. Prominente sprekers, onder wie staatssecretaris van volksgezondheid, welzijn en sport Jet Bussemaker, gaven hun visie over het schrappen van verschillende subsidieregelingen. De voorzitter van de cliëntenraad, Frenk van Hooydonk sprak zijn zorgen uit over het toekomstperspectief van de clienten. Daarvoor werd aan de staatsecretaris een boodschap aangeboden: Een dubbelzijdig bedrukt A-4tje, met alle wensen van de Fokus-bewoners. Zij maken daarmee richting overheid kenbaar wat zij ondermeer nodig achten ten aanzien van ADL- assistentie op maat. En hoe zij de regie willen blijven voeren over hun eigen leven.

Toch zal Fokus niet verdwijnen. Over de toekomst, zei Niek Kanis, bestuurssecretaris van Fokus: “Fokus blijft bestaan, dat staat onomstotelijk vast”. Wel zal door Fokus en de overheid ondermeer bekeken moeten worden hoe vanuit de AWBZ, de ADL-assistentie kan worden ingevuld. En op een zodanige manier dat de gevolgen voor de client zijn te overzien en het huidige concept blijft bestaan. Dit in tegenstelling tot in Zweden, waar inmiddels het concept voor een deel is verloren gegaan, met name op het gebied van zelfstandigheid en vrijheid.

Benedenwoning met voor- en achtertuin

Monique Wijnen (32) is één van de 1300 cliënten. Ze woont in een Fokus-woning in Gouda. Ze is bekend als Ambassadeur Onbeperkt Nederland (2008/2009) en ze werkt als redacteur bij Support-Magazine.

Monique en Tinus“Tien jaar geleden besliste ik in no time om op het aanbod van Fokus in te gaan én terug te gaan naar mijn roots in Nederland”, vertelt ze enthousiast. Monique is geboren met korte armen tot boven de elleboog en korte benen met ‘handige’ voeten. “Sinds mijn achttiende jaar stond ik al ingeschreven bij Fokus. Ik woonde op dat moment in Zweden, voor mijn studie recreatie en toerisme. Op mijn stageplek bij luchtvaartmaatschappij SAS, kreeg ik net een contract aangeboden. Omdat mijn ouders, die de (aangepaste) woning in Gouda bezichtigden, zo enthousiast waren, besloot ik ongezien de knoop  door te hakken.”

De benedenwoning met een ruime voor- en achtertuin bleek inderdaad prachtig en is nog verder aangepast op haar individuele wensen, zoals een in zijn geheel verstelbare hoog/laag keuken. Nu, tien jaar later, woont Monique er inmiddels twee jaar samen met haar vriend Tinus, die ze leerde  kennen op een beurs. “Toen Tinus bij me introk veranderde er eigenlijk weinig tot niets ten aanzien van de hulp. Als ik nu bijvoorbeeld via de intercom assistentie vraag voor een bezoek aan het toilet, terwijl Tinus thuis is, is dat geen probleem. Van hem wordt niet verwacht dat hij dan mijn billen afveegt, hij is géén mantelzorger. Daardoor kunnen we een gewone relatie hebben. We doen net als ieder ander stel leuke dingen. Bij een romantische avond, piep ik dus geen ADL-er op. Dat mijn partner mijn kleding uittrekt, is dan een onderdeel dat past in de romantiek”.

Voordat Monique ging samenwonen heeft ze weleens gedacht: Hoe zal dat gaan met de assistentie? Toch blijkt dat in de praktijk erg soepel te verlopen, heel relaxed zelfs. Iedereen houdt rekening met elkaar. “Ik moet bijvoorbeeld wel eens eerder uit mijn bed, onlangs zelfs om 5.00 uur in de ochtend, voor mijn werk. Dan komt de assistentie mij onder andere helpen met aankleden, terwijl Tinus gewoon doorslaapt. Zo verloopt alles met respect voor eenieder. Iedereen blijft gewoon zichzelf, dat is erg prettig. En dat je niet afhankelijk bent van je partner, is ook fijn. Zeker wanneer je eens boos bent op elkaar. Door die onafhankelijkheid blijft je relatie puur.”
Soms heeft Monique even geen zin om een ADL-er op te piepen. “Dan kan ik me redden met mijn twee hulphonden. Dani en Milo. Ze helpen me met van alles, deuren openen, lichtknoppen bedienen, tot het helpen met aankleden.”

Bezoek Balkenende

Monique besloot, op de valreep in haar rol als Ambassadeur Onbeperkt Nederland, premier Balkenende uit te nodigen en rond te leiden in haar eigen huis. Daar sprak ze de minister-president over haar thema ‘Op eigen kracht, zelfstandigheid en zelfredzaamheid’.

Haar eigen kracht kwam daarbij goed uit de verf, want met autoriteiten heeft Monique geen probleem. “Terwijl ik de thee maakte liep het gesprek dan ook meteen.” Daarna kreeg premier Balkenende een rondleiding door haar woning. Hij vond het allemaal erg vernieuwend en leerzaam.

Toekomst

Met vertrouwen ziet Monique dan ook de toekomst tegemoet. In haar werk maar ook privé. “Omdat ik inmiddels 32 jaar ben, zijn Tinus en ik aan het oriënteren of kinderen in ons leven passen. Praktisch gezien is het allemaal mogelijk. Een ADL-er kan me assisteren met zorg voor de baby. Het is overigens niet de bedoeling dat ze de zorg uit handen nemen. De (uren)indicatie zal omhoog moeten én we zullen, als de beslissing valt, gaan uitkijken naar een vierkamer woning bij Fokus.”

ADL-assistenten

Dat niet alleen de cliënten van Fokus erg tevreden zijn met hun woonproject maar ook de ADL-assistenten bleek uit een gesprek met een paar ADL-assistenten tijdens het symposium. Een van hen is Annemiek. “Iedere ADL-er wacht tot de client zélf aangeeft wat ze gedaan willen hebben”, legde ze uit. “Dus niét uitgaan van de gewoonte: Ik zal wel moeten komen voor assistentie, bijvoorbeeld bij het eten. Maar als ik binnenkom, vraag ik: ‘Wat kan ik voor je doen?’ En als ik bij iemand een broek moet aandoen, vraag ik: ‘Welk been wil je eerst?’ Dan gebeurt het op de manier, zoals de cliënt dat wil.”

Een tijdsdruk zoals bij de thuiszorg en verpleegtehuizen kennen de ADL’ers niet. Heeft iemand drie uur zorg nodig, geeft dat geen problemen. Ook gaan ze niet afgepeigerd naar huis. Annemiek: “Ik kom altijd blij en vrolijk van mijn werk.”

Eveneens veelzeggend is de uitspraak van een Fokus-cliënt uit Groningen. Hij zegt in het jubieumboekje Fokus 35 jaar onzichtbaar: “Ik ben al jaren voorvechter van de Fokus-filosofie. Zelf bepalen wat je doet en wanneer, het is de definitie van vrijheid.”

Meer informatie over Fokus en het symposium is te vinden op de website: www.fokus.nl

MSzien jaargang 8, december 2009 (4)

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *