Mensen met multiple sclerose (MS) hebben meer last van botontkalking en dus een grotere kans op botbreuken. Een remedie hiertegen is vaker in de zon en inname van extra vitamine D3 en calcium. Voldoende vitamine D zou ook de kans op het krijgen van MS verminderen en heeft waarschijnlijk een remmende werking op de ziekte-activiteit en op de progressie. Daarvoor moet dan wel een hogere dosis vitamine D3 worden ingenomen , dan de dosis die nu aanbevolen wordt, ter voorkoming van botontkalking.

Door: dr. Barbara M. van Amerongen, VUmc*

0e3complementair-090330-vitDAls je MS hebt, kan het verstandig zijn dagelijks extra vitamine D3 en calcium in te nemen. Allereerst omdat extra vitamine D3 en calcium helpen het ontstaan van botontkalking (osteoporose) en botbreuken te voorkomen. Mensen met MS zijn vaak extra gevoelig voor botontkalking. Waarschijnlijk deels door de MS zelf, en deels als gevolg ervan. Sommigen kunnen bijvoorbeeld slecht tegen warmte en blijven liever uit de zon. Of ze zijn minder mobiel en zitten vaker binnen. Bovendien kunnen ze door hun beperking, de aanbeveling om veel te bewegen om zo botontkalking te voorkomen, niet altijd opvolgen. Èn mogelijk speelt ook het gebruik van ontstekingsremmende hormonen (corticosteroïden) een rol.

Verder blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat zonlicht, extra vitamine D3 en een hoger vitamine D gehalte in het bloed een rol spelen bij het ontstaan van MS, bij het verminderen van het aantal MS aanvallen en het tegengaan van de invaliditeit. Zo kwam uit een Canadees onderzoek bij kinderen met ‘een eerste aanval van mogelijk MS’ naar voren, dat de kinderen met een lager vitamine D gehalte in het bloed een grotere kans hadden op de diagnose MS, dan de kinderen met een hoger vitamine D gehalte. Finse wetenschappers ontdekten dat het vitamine D gehalte in het bloed bij mensen met RRMS gedurende een actieve fase (de relaps) lager was dan tijdens een rustige periode (de remissie). En in Australië en Nederland stelden onderzoekers bij minder mobiele personen met MS een lager vitamine D gehalte in het bloed vast, dan bij degene die meer mobiel waren.

Ook bij tal van andere ziektes lijkt een hoger vitamine D gehalte in het bloed het risico op het krijgen van die aandoeningen te verlagen. Om er een paar te noemen, tuberculose, psoriasis, chronische darmontstekingen, type-1 diabetes, multiple sclerose, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, spierpijn (myopathie), borst-, prostaat-, darm- en vele andere kankers. Mensen met een hoger vitamine D gehalte in het bloed zouden ook langer leven dan mensen met een lager gehalte.

Wat is vitamine D

Vitamine D is de verzamelnaam voor een aantal chemische stoffen. Eén daarvan is vitamine D3 (colecalciferol). Dit is de grondstof voor het hormoon 1,25-dihydroxyvitamine D (calcitriol), een belangrijk hormoon met onder meer een ontstekingsremmende werking.

Vitamine D zorgt ook voor de hoeveelheid kalk in het lichaam, ofwel calcium. De concentratie van calcium in lichaamscellen is belangrijk voor het functioneren van die cellen. Voor het in stand houden van ons skelet is bijvoorbeeld voldoende calcium en vitamine D3 nodig, onze botten bestaan immers voor een groot deel uit kalk. Maar vitamine D3 en calcium zijn ook van belang voor de werking van onze spieren, zenuwen, hersenen en het immuunsysteem. En dit maakt het waarschijnlijk, dat vitamine D3 een belangrijke rol speelt bij MS.

Zonlicht

8f0complementair-090330-zonHoe zorg je er nu voor dat je voldoende vitamine D3 binnenkrijgt? Vitamine D3 komt amper in onze voeding voor. Alleen in vette vis, zoals wilde(!) zalm, haring, makreel en sardines zitten belangrijke hoeveelheden.

Vitamine D wordt in de huid aangemaakt onder invloed van zonlicht. Echter in Nederland is de zon in de maanden oktober tot april niet krachtig genoeg om dat te kunnen doen. Rond de evenaar is de zon het hele jaar krachtig genoeg. Dit zou verklaren waarom de ziekte MS vaker voorkomt in landen die verder van de evenaar afliggen.

In de maanden april tot oktober is het zonlicht in Nederland tussen 11.00 en 15.00 uur krachtig genoeg om vitamine D3 in de huid aan te maken. Dat hangt dan wel af van je gedrag. Hoe vaak en hoe lang je buiten komt. Èn van de hoeveelheid huid die je blootstelt. Vaak buiten met weinig kleren aan, zorgt dus voor veel aanmaak.

Daarbij is het belangrijk om de eerste tien minuten geen zonnebrandmiddel aan te brengen. Deze middelen houden de UV-B stralen van de zon tegen. Het heeft trouwens geen zin om lang in de zon te zitten, na ongeveer dertig minuten wordt het teveel aan vitamine D3 weer afgebroken. Mensen die het zonlicht liever mijden, kunnen ook onder een boom in de schaduw gaan zitten. Nadeel is wel dat de vorming van vitamine D3 dan twee keer zo lang duurt. Overigens mensen met een vitamine D tekort verbranden veel sneller.

In de zomer is het vitamine D3 gehalte in het bloed het hoogst. In de maanden januari, februari en maart is het vitamine D gehalte in het bloed beduidend lager en komt vitamine D tekort vaker voor. In de winter heeft het lichaam meer vitamine D nodig dan het zonlicht kan aanmaken. Om dit te voorkomen is het innemen van extra vitamine D3 gedurende het hele jaar aan te raden.

Aanbevelingen van de Gezondheidsraad

De Gezondheidsraad, een adviesorgaan van het Ministerie van Volksgezondheid, gaat er vanuit dat voor gezonde Nederlanders een vitamine D gehalte in het bloed van tenminste 30 of 50 nmol/L voldoende is om het risico op botontkalking en botbreuken te voorkomen. Zij doet de volgende aanbevelingen:

  1. vitamine D uit zonlicht
    Ga n de maanden april tot oktober, dagelijks minstens een kwartier, bij voorkeur tussen 11.00 en 15.00 uur, naar buiten met minimaal de handen en het gezicht onbedekt. Pas wel op voor verbranding van de huid.
  2. vitamine D uit de voeding
    Eet gezond en maak daarbij gebruik van margarine, halvarine en bak- en braadproducten waaraan vitamine D3 is toegevoegd.
  3. extra vitamine D
    Enkele risicogroepen krijgen het advies om in aanvulling op zonlicht en voeding 10 of 20 microgram extra vitamine D per dag in te nemen.
  4. te veel vitamine D
    Neem niet meer dan 50 microgram extra vitamine D per dag. Dat is maximaal veilige hoeveelheid.

Aanbevelingen voor mensen met MS

Mensen met MS doen er goed aan zich minimaal aan de aanbevelingen van de Gezondheidsraad te houden, vooral omdat ze, zoals gezegd, extra gevoelig zijn voor botontkalking. Vooruitlopend op het wetenschappelijk bewijs zou je, als je MS hebt, kunnen overwegen om het hele jaar door dagelijks 20 microgram extra vitamine D3 in te nemen. Dit is nodig om botontkalking bij MS zo veel mogelijk te beperken.

Amerikaanse vitamine D onderzoekers gaan er echter al vanuit, vooruitlopend op het wetenschappelijk bewijs, dat voor de preventie van de hierboven genoemde ziektes een hoger gehalte in het bloed noodzakelijk is. Zij stellen dat de referentiewaarden voor het vitamine D gehalte in het bloed tenminste 100 – 150 nmol/L zouden moeten zijn. Zij adviseren hiervoor dagelijks 50 microgram (2000 IE) extra vitamine D in te nemen. Dat is een veilige dosis. Ook adviseren zij om tweemaal per jaar het vitamine D gehalte in het bloed te laten bepalen om te kijken of deze hoeveelheid extra vitamine D3 wel voldoende is. Dat kan met behulp van een eenvoudig bloedonderzoek.

Als je al MS hebt, zou je kunnen overwegen deze vitamine D bloedtest via de huisarts, in elk geval jaarlijks, in januari, februari of maart te laten doen. Dan is het vitamine D gehalte in het bloed immers het laagst. Op deze manier kan je vaststellen of het vitamine D gehalte in het bloed wel binnen de referentiewaarden valt en of je voldoende extra vitamine D3 slikt.

Verwarrend is overigens dat de hoeveelheden vitamine D3 zowel in microgram als in IE per dag worden opgegeven. IE staat voor Internationale Eenheid. Omgerekend naar gewicht komen 40 IE overeen met 1 microgram (mcg of ?g) (een miljoenste gram) vitamine D3.

Teveel slikken is natuurlijk nooit goed. Overleg bij voorkeur met een arts als je meer dan 50 microgram (2000 IE) vitamine D3 per dag neemt.

Calcium

Overigens blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat er met name beschermende effecten gevonden zijn van vitamine D3 in combinatie met calcium. Daarom is het raadzaam om ook voldoende calcium binnen te krijgen, zeker als je MS hebt. De Gezondheidsraad gaat er gemakshalve van uit dat er in ons dagelijkse voedsel genoeg calcium zit. Calcium zit bijvoorbeeld in melk, yoghurt, kaas, volkoren brood, groene groentes (kool, prei, spinazie, broccoli), bonen, amandelen, vijgen en mineraalwater.

Neem voor calcium minimaal vier zuivelconsumpties per dag, dat is voldoende voor 1000-1200 mg calcium. Slik daarnaast uit voorzorg dagelijks een supplement met 1000 mg calcium. Calcium kan het best verspreid over de maaltijden worden ingenomen, anders kan het verstopping geven. Calciumsupplementen met magnesium kunnen de kans op obstipatie verminderen.

*Dr. Barbara van Amerongen is tandarts. Zij heeft haar praktijk wegens MS moeten neerleggen. Sindsdien is zij verbonden aan de afdeling Orale Biochemie van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. Daarnaast houdt zij zich op de afdeling Moleculaire Celbiologie en Immunologie van het VUmc in Amsterdam bezig met onderzoek naar de rol van vitamine D in MS. De Stichting MS Research is een van de financiers van dit onderzoek.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *