Column Jan van Amstel, voorzitter

Bosmarmotten in de Tweede Kamer

De eerste weken van 2019 lijken de weken van ommekeer geworden in het denken over het loopmedicijn Fampyra voor mensen met MS in Nederland. Inzet: het besluit gecorrigeerd te krijgen om Fampyra na twee jaar proef – gratis voor de gebruiker, op 1 april 2018 nog negen maanden verlengd door de fabrikant Biogen – geen definitieve plek te geven in het verzekeringspakket.

Het verhaal van de groundhog - in het Nederlands de bosmarmot - die zich na zijn winterslaap voor het eerst weer buiten zijn hol waagt. Gaat hij terug dan betekent het dat de winter nog even voortduurt, anders is de lente op komstDaarover ging het overleg van de Kamercommissie voor Volksgezondheid op 7 februari. En die besloot dat er nader onderzoek moet komen, af te ronden binnen uiterlijk zes maanden. Omdat niet valt vol te houden dat waar één op de drie mensen met MS met een ernstig loopprobleem na gebruik van Fampyra de rolstoel of scootmobiel kan verlaten, het medicijn “onvoldoende meerwaarde heeft”. En dat het volgens het Zorginstituut Nederland (ZiN) best buiten het basispakket kan blijven van de zorgverzekering.

Een verheugende ommekeer, vijf dagen na wat in de Verenigde Staten heet Groundhog Day. Het verhaal van de groundhog – in het Nederlands de bosmarmot – die zich na zijn winterslaap voor het eerst weer buiten zijn hol waagt.  Gaat hij terug dan betekent het dat de winter nog even voortduurt, anders is de lente op komst. Een verhaal dat eind vorige eeuw extra bekend is geworden door de film Groundhog Day. Over een chagrijnige weerman die, werkend voor een televisiestation, in een klus terechtkomt waar hij gevangen blijkt te zitten in een tijdlus waardoor het lijkt dat de dag telkens opnieuw begint.

Een beeld dat het ZiN kennelijk aanspreekt. Want in een artikel in de Volkskrant op 14 januari 2019 vergelijkt dit instituut de Nederlandse Fampyra-gebruikers met zulke bosmarmotten. Zegt ZiN-woordvoerder Michel Geldof: “Het voelt als Groundhog Day. Het is het Droste-effect, we draaien in cirkeltjes rond”. Met andere woorden: Keer op keer zeggen wij (lees: het ZiN) dat Fampyra niet werkt en telkens weer beweren deze bosmarmotten (lees: Fampyra-gebruikers) het tegendeel.

Respectloos, Zorginstituut onwaardig

Deze vergelijking met bosmarmotten is respectloos naar patiënten en het Zorginstituut onwaardig. Het vertrouwen van de patiënten in dit instituut was al niet groot, maar is nu wel definitief onder het vriespunt gedaald.

Maar de patiënten bevinden zich in goed gezelschap. Ook de neurologen en het Europees Geneesmiddelenbureau (in het Engels: European Medicines Agency oftewel EMA), de toezichthouder op medicijngebied voor de Europese Unie, zeggen dat Fampyra wel degelijk effectief is. Zijn dat dan ook bosmarmotten die niet willen luisteren?

En sinds 7 februari 2019 sluiten dus ook de Tweede Kamer en de minister zich aan. In het overleg tussen de Kamerleden die gespecialiseerd zijn in volksgezondheid en minister Bruno Bruins (Medische Zorg en Sport) was namelijk veel begrip, respect en mededogen te bemerken – zeker ook van de minister – voor het vijftigtal aanwezige Fampyra-gebruikers en werden volop vraagtekens geplaatst bij de werkwijze en advisering van het ZiN.

Vragen als:

  • Waarom worden de jarenlange praktijkervaringen van Fampyragebruikers en de ervaringen van de neurologen in de spreekkamers niet betrokken bij de advisering?
  • Hoe kan het dat het EMA Fampyra wel effectief vindt en het ZiN niet?
  • Zorginstituut NederlandWaarom doet het ZiN de effectiviteitsbeoordeling dunnetjes over en probeert het daarmee het EMA te overtroeven?
  • Is bekend dat vrijwel alle Europese landen de EMA- beoordeling zonder meer volgen en dat in die landen de vergoeding door de overheid geregeld is? Dat in slechts 6 Europese landen geen vergoeding is afgesproken?
  • Weet de minister dat Fampyra een relatief goedkoop geneesmiddel is – ongeveer € 2000 per jaar – maar te duur voor de vele patiënten met een uitkering?
  • Hoe kan het ZiN een beoordelingsmethodiek toepassen waarvan bekend is dat die niet goed werkt als er sprake is van een relatief kleine groep patiënten?
  • Wordt het geen tijd dat het ZiN wat die methodiek betreft aansluiting zoekt bij de ontwikkelingen in de 21ste eeuw?

Herbeoordeling en afspraak

Zo ging het nog even door. Een spervuur dat uiteindelijk heeft geleid tot een pleidooi van de minister voor een serieuze herbeoordeling van Fampyra en tot een afspraak om de beoordelingssystematiek van het Zorginstituut kritisch onder het licht te houden.

Pikant tenslotte was het verzoek van de minister aan fabrikant Biogen om Fampyra kosteloos ter beschikking te stellen zolang het onderzoek loopt. Pikant omdat het Zorginstituut de gratis verstrekking juist hekelde in de Volkskrant: “Die gratis verstrekking was een list van de fabrikant. Het gevolg is immers dat er weer een nieuw beslismoment ontstaat en de media er weer over schrijven”, aldus Michel Geldof. Zou hij denken dat de minister en de fabrikant onder één hoedje spelen?

Derde keer

De effectiviteit van Fampyra wordt nu voor de derde keer beoordeeld door het ZiN. Wat kunnen we nu nog verwachten van deze herbeoordeling?

Dit lijkt toch sterk op de slager die zijn eigen vlees moet keuren. Als dezelfde gegevens worden gebruikt en dezelfde beoordelingsmethodiek wordt toegepast is het niet zo moeilijk voor onze bosmarmotten om de uitkomst van de herbeoordeling nu al te voorspellen, toch: Fampyra werkt niet.

Tja. Laten we hopen dat alle betrokkenen wijzer zijn. Dat ook het ZiN en mensen als Michel Geldof tot bezinning kunnen komen. Want anders wordt het over zes maanden tijd voor een Nederlandse Groundhog Day in de Tweede Kamer. Wordt het ‘alle bosmarmotten verzamelen!’ Zullen we de bewindsman en de volksvertegenwoordiging er nog eens duidelijk op wijzen dat het ZIN slechts een adviesorgaan is en dat dit de ministeriële verantwoordelijkheid onverlet laat. Gelukkig beslist uiteindelijk de minister, gehoord de Tweede Kamer.

Wordt het hopelijk snel lente, ook voor moeilijk lopende mensen met MS. Wat mij betreft onder het snerpend hoge geluid van een bosmarmot.

Jan van Amstel
voorzitter MS Vereniging Nederland

Misschien vind je deze berichten ook interessant…

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *